Trump đe dọa "sẽ làm mọi cách” để thâu tóm Greenland

Bài phát biểu của Tổng thống Trump về quyết tâm sáp nhập Greenland và đầu tư lớn vào Venezuela đã gây ra biến động mạnh trên toàn cầu, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thương mại mới và sự tái định hình trật tự địa chính trị.

Rạng sáng ngày 21/01/2026 theo giờ Việt Nam, trong buổi họp báo kỷ niệm một năm nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những tuyên bố làm chấn động quan hệ quốc tế và thị trường tài chính toàn cầu.

Trọng tâm là lời đe dọa sẽ dùng “mọi cách” để thâu tóm Greenland và thông báo về làn sóng đầu tư “khổng lồ” của các tập đoàn dầu mỏ Mỹ vào Venezuela. Những tuyên bố này không chỉ là những ý định chính trị đơn thuần mà còn là những quả bom nổ chậm cho nền kinh tế thế giới, ngay lập tức kéo chỉ số Dow Jones lao dốc 870 điểm và khiến đồng USD chao đảo.

Quyết tâm thép với Greenland

Khi được báo giới chất vấn về giới hạn ông sẵn sàng vượt qua để biến Greenland thành một phần lãnh thổ Mỹ, Tổng thống Trump đã đáp lại bằng một câu nói ngắn gọn nhưng đầy uy hiếp: “You'll find out” (Các bạn sẽ sớm biết thôi). Sự mơ hồ có chủ đích này đã ngay lập tức thổi bùng các suy đoán và lo ngại. Tuy nhiên, ông không ngần ngại vạch ra những công cụ áp lực rất cụ thể.

Một trong những đòn bẩy chính được ông Trump công khai nhắc đến là việc đe dọa áp đặt thuế quan trừng phạt lên một loạt quốc gia châu Âu. Mục tiêu là gây sức ép buộc Đan Mạch, quốc gia có chủ quyền trên danh nghĩa đối với vùng lãnh thổ tự trị này, phải nhượng bộ.

Ông Trump tuyên bố bất kỳ kết quả nào không dẫn đến “sự kiểm soát hoàn toàn của Mỹ” đối với hòn đảo lớn nhất thế giới này đều là “không thể chấp nhận được”.

Để thể hiện quyết tâm, ông còn tiết lộ sẽ không tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 sắp tới tại Paris nếu vấn đề Greenland không được giải quyết, đồng thời xác nhận một loạt cuộc gặp song phương về vấn đề này tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ.

Lý do đằng sau sự theo đuổi không khoan nhượng này, như ông Trump nhiều lần nhấn mạnh, là an ninh quốc gia tại Bắc Cực – một khu vực đang trở nên cạnh tranh khốc liệt do băng tan mở ra các tuyến hàng hải mới và khả năng khai thác tài nguyên.

Các phân tích từ The New York Times và Wall Street Journal chỉ ra rằng giá trị của Greenland vượt xa vị trí địa chiến lược; nó là kho báu chứa đựng nguồn khoáng sản đất hiếm khổng lồ, thiết yếu cho công nghệ cao, và một nguồn dự trữ nước ngọt vô giá trong lớp băng vĩnh cửu.

Thị trường tài chính lao dốc và làn sóng phản đối từ châu Âu

Hậu quả từ những tuyên bố trên đã diễn ra tức thì và sâu rộng. Thị trường tài chính toàn cầu phản ứng như một phong vũ biểu nhạy cảm trước rủi ro địa chính trị. Chỉ trong phiên giao dịch ngày 20/01 (giờ Mỹ), Phố Wall chứng kiến đợt bán tháo ồ ạt: Chỉ số Dow Jones Industrial Average sụt tới 870 điểm, trong khi S&P 500 mất 2%, đánh dấu mức giảm tồi tệ nhất kể từ tháng 10 năm trước.

Đồng USD suy yếu mạnh so với các đồng tiền chính, giá vàng tăng vọt như một kênh trú ẩn truyền thống, và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm sâu. Các nhà phân tích từ CNBC và Bloomberg mô tả đây là làn sóng “bán tháo tài sản Mỹ” do lo ngại về chính sách bảo hộ thương mại cực đoan và bất ổn chính trị leo thang.

Từ châu Âu, các phản ứng chính trị không kém phần kịch liệt. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lên án cách tiếp cận của ông Trump là “hành vi bắt nạt” và kêu gọi Washington dừng ngay các đe dọa thuế quan.

Theo nguồn tin từ Reuters, nhiều nước EU đang chuẩn bị sẵn sàng các biện pháp trả đũa, dự báo một cuộc chiến thương mại Mỹ-Eu mới có thể bùng nổ. Một minh chứng cho sự lo ngại sâu sắc là một quỹ hưu trí Đan Mạch đã quyết định bán ra 100 triệu USD trái phiếu Kho bạc Mỹ để giảm thiểu rủi ro.

Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), bà Christine Lagarde, nhận xét các mối đe dọa này giống như “một bộ phim chúng ta đã từng xem” và cảnh báo rằng căng thẳng có thể thúc đẩy EU tự cường hơn nữa.

Lời hứa đầu tư 100 tỷ USD vào Venezuela và thực tế phũ phàng

Song song với kế hoạch Greenland, Tổng thống Trump còn công bố một mảnh ghép chiến lược quan trọng khác: phục hồi kinh tế Venezuela.

Sau chiến dịch quân sự dẫn đến việc bắt giữ cựu lãnh đạo Nicolás Maduro, ông tuyên bố các tập đoàn dầu mỏ Mỹ đang chuẩn bị những khoản đầu tư “khổng lồ” để hồi sinh ngành công nghiệp năng lượng của quốc gia Nam Mạnh này. Trong các tuyên bố trước đó, ông từng đề cập đến con số ít nhất 100 tỷ USD từ vốn tư nhân sẽ được đổ vào Venezuela.

Tuy nhiên, giữa tuyên bố chính trị và thực tế triển khai tồn tại một khoảng cách lớn. Ngay sau bài phát biểu, một nguồn tin cấp cao từ tập đoàn năng lượng khổng lồ ExxonMobil đã lên tiếng phản bác, khẳng định: “Exxon nói rất rõ ràng, chúng tôi sẽ không đầu tư bất cứ thứ gì vì không có gì thay đổi ở Venezuela!”.

Sự hoài nghi này xuất phát từ thực trạng cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Venezuela đã xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm khủng hoảng và các lệnh trừng phạt quốc tế. Các giám đốc điều hành ngành năng lượng tỏ ra thận trọng, nhấn mạnh nhu cầu về một môi trường pháp lý ổn định và các biện pháp bảo vệ đầu tư cụ thể trước khi cam kết số vốn khổng lồ.

Chiến lược “Nước Mỹ trên hết” phiên bản 2.0 và cục diện địa chính trị mới

Nhìn tổng thể, các động thái của Tổng thống Trump từ Greenland đến Venezuela không phải là những sự kiện rời rạc, mà là các mảnh ghép của một chiến lược địa chính trị lớn hơn, có thể gọi là “Nước Mỹ trên hết” phiên bản 2.0.

Chiến lược này sử dụng sức mạnh kinh tế như đe dọa thuế quan và quân sự như những đòn bẩy để giành lấy lợi thế chiến lược dài hạn, đặc biệt trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc và Nga.

Việc kiểm soát Greenland được xem là chìa khóa để ngăn chặn ảnh hưởng của Bắc Kinh tại Bắc Cực, trong khi việc chi phối ngành dầu mỏ Venezuela giúp Mỹ kiểm soát nguồn cung năng lượng toàn cầu và giảm ảnh hưởng của các đối thủ tại khu vực Mỹ Latinh. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã công khai bảo vệ các kế hoạch này, coi đó là tín hiệu cho thấy “Mỹ đã trở lại” trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, cái giá cho những tham vọng này có thể rất đắt. Bài phát biểu tại Nhà Trắng đã cho thấy rõ ràng mối liên hệ trực tiếp giữa chính sách đối ngoại cứng rắn và sự bất ổn của thị trường tài chính.

Sự sụt giảm mạnh của thị trường chứng khoán và đồng USD phản ánh nỗi lo sợ của các nhà đầu tư về một tương lai đầy rẫy bất định: chiến tranh thương mại với châu Âu, căng thẳng địa chính trị tại Bắc Cực, và những rủi ro khó lường từ việc tái thiết Venezuela.

Các chuyên gia từ Financial Times cảnh báo rằng nếu các cuộc đàm phán tại Davos trong những ngày tới không thể hạ nhiệt căng thẳng, thế giới có thể phải đối mặt với thêm nhiều cơn địa chấn tài chính.

Kết lại, bước vào năm thứ hai của nhiệm kỳ, Tổng thống Trump đã gửi đi một thông điệp rõ ràng về một chính sách đối ngoại quyết đoán và đơn phương hơn. Dù chiến lược này nhận được sự ủng hộ trong nước từ những người đề cao chủ nghĩa dân tộc và an ninh quốc gia, nó đang tạo ra những làn sóng chấn động mạnh mẽ trên khắp hệ thống quốc tế và thị trường toàn cầu.

Đối với các nhà đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực ngoại hối và hàng hóa, đây là thời điểm cần theo dõi sát sao từng diễn biến, bởi mỗi tuyên bố từ Washington hay Davos giờ đây đều có thể là ngòi nổ cho những biến động thị trường tiếp theo.