Mỹ tung nước cờ bất ngờ, muốn nắm quyền kiểm soát khối tài sản của Nga đang bị châu Âu phong tỏa

Washington vừa đưa ra một đề xuất gây chấn động liên quan đến khối tài sản quốc gia Nga trị giá khoảng 260 tỷ euro đang bị phong tỏa tại châu Âu, theo thông tin được tờ Financial Times công bố ngày 15 tháng 10 năm 2026. Đề xuất này nhanh chóng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ phía châu Âu, làm dấy lên những câu hỏi sâu sắc về chiến lược của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Moscow cũng như triển vọng của các cuộc đàm phán hòa bình Ukraine.

Theo Financial Times, dẫn nguồn từ bốn quan chức am hiểu cuộc thảo luận, đề xuất trên được đưa ra trong cuộc họp tại Miami vào tuần trước, quy tụ các nhà đàm phán của Tổng thống Trump cùng đại diện từ Ukraine, Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu và NATO. Hai đặc phái viên của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể ông Trump, đã trình bày một số phương án giải phóng tài sản Nga, trong đó có việc chuyển tiền vào một cơ chế tài chính chuyên biệt mới do Washington giám sát. Một quan chức Mỹ nói với Financial Times rằng việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa đã được thảo luận như một phần của thỏa thuận hòa bình toàn diện, nhưng cơ chế giải phóng tài sản và cách phân bổ số tiền vẫn đang được xem xét.

Tuy nhiên, đề xuất này đã vấp phải sự phản đối ngay lập tức từ các đại diện châu Âu tham gia cuộc họp. Theo các nguồn tin được Financial Times dẫn lại, họ không chấp nhận từ bỏ quyền kiểm soát khối tài sản này hoặc trả lại bất kỳ phần nào cho Moscow. Một nguồn tin tiết lộ với tờ báo rằng phía Mỹ “đã được thông báo rằng điều này đơn giản là sẽ không thể xảy ra”. Động thái của Washington cũng khiến các thủ đô châu Âu và Kiev đặt câu hỏi về mục tiêu của Mỹ cũng như cách nước này gây sức ép buộc Nga chấm dứt chiến tranh.

Tranh cãi liên quan đến khối tài sản Nga bị phong tỏa đã kéo dài nhiều năm. Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine vào tháng 2 năm 2022, các nước phương Tây đã phong tỏa khoảng 260 tỷ euro tài sản quốc gia của Nga, trong đó phần lớn nằm tại Liên minh châu Âu. Cụ thể, khoảng 210 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga bị phong tỏa tại EU, với khoảng 185 tỷ euro được giữ tại Euroclear, tổ chức lưu ký chứng khoán có trụ sở tại Brussels, Bỉ. Đây là dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga, khác biệt với tài sản tư nhân của các doanh nhân bị trừng phạt. Các biện pháp hạn chế của EU nghiêm cấm các giao dịch liên quan đến việc quản lý dự trữ này, ngăn chặn Moscow tiếp cận chúng một cách tự do.

Vào cuối năm 2025, các nhà lãnh đạo EU đã cam kết sử dụng khối tài sản này để hỗ trợ tái thiết Ukraine nếu Moscow không bồi thường thiệt hại chiến tranh. Cụ thể, EU đã thông qua các biện pháp khẩn cấp bổ sung, cấm chuyển tài sản hoặc dự trữ của ngân hàng trung ương Nga trở lại Nga, đồng thời chuyển việc phong tỏa tài sản từ gia hạn sáu tháng một lần sang phong tỏa vô thời hạn. Theo Hội đồng EU, các tài sản bị phong tỏa đã tạo ra 8 tỷ euro tiền lãi bất thường, trong đó 3,8 tỷ euro đã được chuyển đến Ukraine.

Phản ứng từ phía châu Âu không chỉ là sự bác bỏ đơn thuần mà còn thể hiện lập trường cứng rắn và kiên định. Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo tuyên bố rõ ràng rằng “đây là những tài sản Nga bị phong tỏa tại châu Âu, thuộc về những người Nga đang hủy hoại Ukraine và giết người ở đó mỗi ngày. Ý tưởng giải phóng những tài sản này là hoàn toàn không thể chấp nhận được”. Thủ tướng Áo Christian Stocker cũng bày tỏ sự không đồng tình, cho rằng ông “không bị thuyết phục bởi ý tưởng đặt những tài sản này dưới sự kiểm soát của Mỹ, đặc biệt là khi xét đến tính biến động của chính sách Mỹ”. Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định quan điểm của Đức một cách dứt khoát: “Các tài sản bị phong tỏa ở châu Âu, và chúng sẽ tiếp tục bị phong tỏa ở châu Âu. Đó là vấn đề của chúng tôi, và chúng tôi sẽ quyết định”.

Trong khi đó, Moscow phản đối việc phương Tây giữ tài sản của Nga. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Nga sẽ sử dụng mọi biện pháp có thể để đòi lại số tài sản này, bao gồm các thủ tục pháp lý và kiện tụng tại tòa án. Ông cũng cho biết Nga không có thông tin về đề xuất được báo chí đưa tin và đặt câu hỏi về độ tin cậy của các báo cáo này.

Hiện chưa có thỏa thuận cuối cùng về việc giải phóng tài sản, cơ chế quản lý hay cách sử dụng số tiền. Phản ứng của châu Âu cho thấy đây vẫn là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột Ukraine, đồng thời phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong liên minh phương Tây về cách đối phó với Nga và hỗ trợ Ukraine.

Nguồn: Financial Times