Starlink bị siết giữa lúc Nga không kích: Ukraine cầu cứu đồng minh, 600.000 người Ukraine mất điện

Trong bối cảnh Nga liên tiếp tấn công hạ tầng năng lượng và Mỹ siết chặt hệ thống Starlink, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gấp rút gặp lãnh đạo các nước đồng minh để tìm kiếm sự hậu thuẫn, khi các hoạt động tác chiến của Ukraine bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Mục lục

01

Đòn tấn công kép

02

Trách nhiệm thuộc về ai?

03

Nỗ lực ngoại giao tại Brussels

04

Tác động đến thị trường

Đòn tấn công kép

Đêm 14/10, Nga đã phóng 39 tên lửa đạn đạo cùng hơn 120 máy bay không người lái tấn công vào các mục tiêu tại Kiev, tỉnh Kiev và Kharkov. Hậu quả là 26 cơ sở hệ thống điện và 4 cơ sở dầu khí bị hư hại nghiêm trọng, khiến ít nhất 600.000 người rơi vào tình trạng mất điện trên khắp Ukraine, cùng với ít nhất 2 người thiệt mạng và hơn 20 người bị thương. Chỉ 4 trong số 39 tên lửa đạn đạo bị đánh chặn, và Tổng thống Zelensky cho biết Ukraine “một lần nữa” không nhận được cảnh báo sớm nào từ các đối tác về đợt tấn công. Tính từ rạng sáng 14/10, Nga đã phóng gần 1.000 máy bay không người lái vào Ukraine.

Cùng thời điểm, quân đội Ukraine bất ngờ phát hiện các thiết bị đầu cuối Starshield, phiên bản quân sự của Starlink, đã bị hạn chế tốc độ kết nối. Cụ thể, các thiết bị mất kết nối khi di chuyển ở tốc độ trên 160 km/h. Lệnh hạn chế này được áp đặt mà không có bất kỳ thông báo trước nào từ phía SpaceX hay chính phủ Mỹ. Theo các nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Ukraine, tùy theo thiết bị và đơn vị, kết nối bị mất ở các tốc độ khác nhau, dao động từ khoảng 72 đến 161 km/h.

Hậu quả trên chiến trường là ngay lập tức. Các máy bay không người lái tầm trung, vốn là công cụ chủ lực mà Kiev sử dụng để nhắm vào hệ thống hậu cần của Nga, gần như không thể cất cánh. Các nhà điều hành UAV ghi nhận hiện tượng mất kết nối 10 đến 20 giây ngay cả ở tốc độ thấp 110 đến 120 km/h, khiến UAV trở thành mục tiêu dễ dàng hơn cho hệ thống phòng không của Nga.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Trước làn sóng chỉ trích, tỷ phú Elon Musk, Giám đốc điều hành SpaceX, khẳng định hệ thống Starshield “thuộc sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ”, đồng thời nhấn mạnh mọi giới hạn về tốc độ hoặc việc sử dụng đều do quân đội Mỹ và Tổng thống Mỹ quyết định. Ông Musk cũng tuyên bố dịch vụ Starlink dân sự “không thể được sử dụng cho các hoạt động quân sự tấn công”.

Tuy nhiên, các nguồn tin từ Mỹ và phương Tây tiết lộ với Reuters rằng lệnh hạn chế hệ thống Starshield được sử dụng bởi quân đội Ukraine đến từ Nhà Trắng, khi các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc nhận được chỉ thị triển khai biện pháp này. Cố vấn công nghệ quốc phòng của Tổng thống Zelensky, ông Serhii Beskrestnov, nhận định hành động này “không thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà có liên quan đến tình hình chính trị hiện tại”.

Nỗ lực ngoại giao tại Brussels

Ngày 15/10, Tổng thống Zelensky mở đầu chuyến thăm Brussels bằng cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, kêu gọi duy trì nguồn cung vũ khí. Các cuộc thảo luận tập trung vào tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo, đạn dược cho F-16 và các gói viện trợ phòng không mới. Trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Bỉ Bart De Wever, ông Zelensky hối thúc Bỉ đẩy nhanh tiến độ bàn giao F-16. Bỉ đã cam kết cung cấp 53 máy bay F-16 trong giai đoạn 2026-2029, với 3 chiếc đầu tiên dự kiến bàn giao trước cuối năm 2026. Tuy nhiên, Ukraine đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng trong việc bảo trì F-16, khi chưa đến 50% số máy bay được bàn giao hiện ở trạng thái sẵn sàng hoạt động. Vào ngày 16/10, ông Zelensky dự kiến gặp các chủ tịch Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu, cũng như thủ tướng Hungary, Phần Lan và Thụy Điển.

Về dài hạn, Ủy ban châu Âu đang đàm phán để Ukraine tham gia chương trình GOVSATCOM, hệ thống liên lạc vệ tinh an toàn của EU, dự kiến cấp quyền truy cập vào đầu năm 2027. Hệ thống IRIS với hơn 300 vệ tinh dự kiến hoàn thành vào năm 2029.

Tác động đến thị trường

Thông tin về việc Starlink bị hạn chế đã ngay lập tức tác động đến thị trường tài chính châu Âu. Cổ phiếu của nhà điều hành vệ tinh châu Âu Eutelsat đã tăng vọt hơn 13% trong phiên giao dịch ngày 14/10, ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong 16 tháng, khi giới đầu tư đặt cược rằng các nhà cung cấp châu Âu có thể hưởng lợi từ căng thẳng giữa Washington và Kiev. Cổ phiếu của SES, một nhà điều hành vệ tinh khác có trụ sở tại Luxembourg, cũng tăng theo.

Nguồn: Dân trí