IMF nâng dự báo toàn cầu tăng lên 3,1% nhờ AI: Cứu cánh hay bong bóng, khi nợ công chực chờ?

Ngày 13/10, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) cập nhật tại hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới đang diễn ra ở Bangkok, Thái Lan. Theo đó, IMF nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 lên 3,1%, tăng 0,1 điểm phần trăm so với mức 3% đưa ra hồi tháng 7, nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) giúp bù đắp một phần tác động từ chi phí năng lượng leo thang do xung đột tại Trung Đông. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này vẫn đánh dấu sự giảm tốc so với 3,5% của năm 2025, trước khi phục hồi lên 3,4% vào năm 2027.

Bà Silvana Tenreyro, cố vấn kinh tế kiêm Giám đốc bộ phận nghiên cứu của IMF, phát biểu trước báo giới rằng nền kinh tế toàn cầu đã thể hiện khả năng chống chịu tốt, nhưng khả năng đó đang dần chạm tới giới hạn. Bà kêu gọi các nhà hoạch định chính sách khôi phục dư địa tài khóa, đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng và chuyển từ đối phó sang tái thiết.

Mục lục

01

Lạm phát và triển vọng chung

02

Tăng trưởng phân hóa sâu sắc giữa các khu vực

03

Rủi ro kép từ bong bóng AI và nợ công

Lạm phát và triển vọng chung

Về lạm phát, IMF dự báo lạm phát toàn cầu ở mức 4,7% trong năm 2026, trước khi hạ nhiệt xuống 4,1% vào năm 2027. IMF cũng lưu ý lạm phát cơ bản sẽ chưa trở về mức mục tiêu 2% cho đến cuối năm 2027 tại Nhật Bản và Anh, và giữa năm 2028 tại khu vực đồng euro và Mỹ. Đáng chú ý, xác suất lạm phát toàn cầu vượt mức 5% vào năm 2027 hiện được dự báo ở khoảng 35%, tăng so với mức 30% đưa ra hồi tháng 4, trong khi các rủi ro vẫn đang nghiêng về phía tiêu cực.

Tăng trưởng phân hóa sâu sắc giữa các khu vực

Điểm đáng chú ý trong báo cáo lần này là sự phân hóa ngày càng sâu sắc của tăng trưởng toàn cầu. Chỉ còn 32 nền kinh tế đóng góp tới 95% vào tăng trưởng toàn cầu, giảm mạnh so với con số 54 nền kinh tế hồi tháng 4. Khoảng 47% nền kinh tế bị hạ dự báo, bao gồm nhiều quốc gia nhập khẩu năng lượng không tham gia vào chuỗi cung ứng AI. IMF mô tả tăng trưởng đang được tái phân bổ giữa các quốc gia tùy thuộc vào mức độ chịu ảnh hưởng trước cú sốc nguồn cung do chiến tranh và sức mạnh nhu cầu liên quan đến AI.

Các quốc gia hưởng lợi từ làn sóng AI ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Đài Loan được dự báo tăng trưởng 10,7% trong năm nay, Hàn Quốc đạt 3,3%, tăng mạnh từ 1,1% năm ngoái nhờ nhu cầu chất bán dẫn. Việt Nam nằm trong nhóm hưởng lợi với dự báo GDP tăng 8,4% trong năm 2026 và 7,5% vào năm 2027, tăng 0,9 điểm phần trăm so với dự báo tháng 7 nhờ xuất khẩu công nghệ mạnh hơn dự kiến và nhu cầu trong nước vững chắc. Ấn Độ tiếp tục là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất với mức 7% trong cả năm 2026 và 2027, trong khi kinh tế Mỹ được dự báo tăng 2,3% trong cả hai năm nhờ tiêu dùng tư nhân, chính sách tài khóa và đầu tư công nghệ.

Ngược lại, các quốc gia nhập khẩu năng lượng nằm ngoài chuỗi cung ứng công nghệ phải đối mặt với hóa đơn nhập khẩu cao hơn và dư địa tài khóa hạn hẹp. Khu vực đồng euro chỉ đạt mức tăng trưởng khiêm tốn 1,1% trong năm nay do chi phí năng lượng tăng cao và niềm tin người tiêu dùng suy yếu. Kinh tế Trung Quốc được dự báo tăng trưởng 4,5% trong năm 2026 và 4% vào năm 2027, với giá dầu cao hơn và các trở ngại cơ cấu gây áp lực lên hoạt động kinh tế.

Khu vực Trung Đông và Trung Á chịu tác động nặng nề nhất khi IMF dự báo nền kinh tế suy giảm 0,3% trong năm nay, mức điều chỉnh giảm 2,2 điểm phần trăm so với dự báo tháng 4. Nguyên nhân chính đến từ việc eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài hơn dự kiến. Trước xung đột, eo biển này vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Giá dầu đã tăng gần gấp đôi trong những tháng đầu xung đột trước khi hạ nhiệt, với mức trung bình năm 2026 được dự báo ở 96 USD/thùng, tăng khoảng 41% so với năm 2025. Bahrain, Iraq, Kuwait và Qatar có thể đối mặt với mức sụt giảm hai con số trong năm 2026 trước khi phục hồi mạnh mẽ vào năm 2027.

Rủi ro kép từ bong bóng AI và nợ công

Về rủi ro AI, IMF cảnh báo làn sóng đầu tư ồ ạt vào lĩnh vực này đang làm gia tăng áp lực lạm phát và rủi ro tài chính. Trong kịch bản những lợi ích về năng suất do AI mang lại không thành hiện thực, thị trường chứng khoán Mỹ có thể sụt giảm 20%, và tăng trưởng toàn cầu vào năm 2028 có thể thấp hơn 1,1 điểm phần trăm so với dự báo cơ sở. Ông Jason Wu, trợ lý giám đốc Bộ phận Phân tích Thị trường Toàn cầu của IMF, nhận định nếu có những câu hỏi về khả năng sinh lời của AI, các khoản đầu tư cổ phần sẽ giảm giá trị và nợ có thể khó thanh toán.

Về nợ công, IMF chỉ ra rằng lợi suất trái phiếu chính phủ tại các nền kinh tế phát triển đã leo lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Nợ công tại các nền kinh tế phát triển được dự báo sẽ tăng từ 108% GDP vào năm 2025 lên 115% vào năm 2031, trong khi tại các nền kinh tế mới nổi, tỷ lệ này sẽ tăng từ 74% lên 84%. IMF nhấn mạnh việc khôi phục dư địa tài khóa đang trở nên ngày càng cấp thiết, đồng thời kêu gọi các biện pháp hỗ trợ hộ gia đình phải mang tính tạm thời, có trọng tâm và không gây méo mó thị trường.

Nguồn: Reuters, baomoi