Elon Musk cảnh báo nước Mỹ “1.000% sẽ vỡ nợ”

Trong cuộc trò chuyện trên Dwarkesh Podcast, CEO Tesla cho rằng Mỹ “1.000%” sẽ vỡ nợ và thất bại với tư cách một quốc gia nếu không có AI và robot. Theo Musk, vấn đề nằm ở tốc độ nợ công tăng quá nhanh trong khi chi phí trả lãi ngày càng chiếm phần lớn ngân sách liên bang. Ông nhấn mạnh rằng nếu nền kinh tế không đạt được mức tăng năng suất vượt trội nhờ AI và tự động hóa, Mỹ rất khó thoát khỏi vòng xoáy vay thêm để đáp ứng những nghĩa vụ tài chính ngày càng lớn.

Tính đến ngày 30 tháng 9, tổng nợ liên bang Mỹ đã lên khoảng 40.170 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm tài khóa 2026, thâm hụt ngân sách liên bang vào khoảng 1.400 tỷ USD, khi chi tiêu tiếp tục vượt xa nguồn thu. Điều khiến Musk đặc biệt chú ý là tiền lãi của khối nợ khổng lồ này. Chi phí lãi vay hàng năm hiện đã vượt 1.000 tỷ USD, lớn hơn chi tiêu quốc phòng nếu so theo một số thước đo ngân sách. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, khoản chi trả lãi vay của chính phủ Mỹ vượt qua cả ngân sách dành cho quốc phòng, một dấu hiệu cho thấy gánh nặng nợ đang dần lấn át các ưu tiên chi tiêu truyền thống.

Gánh nặng tài khóa còn tăng lên bởi chi phí quân sự. Hồi tháng 7, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết chiến sự với Iran dự kiến tiêu tốn khoảng 37,5 tỷ USD. Đến đầu tháng 9, một ước tính của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ nâng con số lên ít nhất 43,6 tỷ USD, trong đó khoảng 28 tỷ USD dành cho việc bổ sung số đạn dược đã sử dụng. Con số này chưa phản ánh toàn bộ chi phí dài hạn, chẳng hạn như sửa chữa các căn cứ Mỹ bị hư hại hay chăm sóc cựu binh. Linda Bilmes, chuyên gia chính sách công tại Trường Kennedy thuộc Đại học Harvard, hồi tháng 4 cảnh báo tổng hóa đơn cuối cùng của cuộc chiến có thể vượt 1.000 tỷ USD nếu tính cả những nghĩa vụ kéo dài nhiều năm. Theo bà, một phần đáng kể chi phí cho chiến sự được tài trợ bằng vay nợ, đồng nghĩa người đóng thuế không chỉ phải thanh toán chi phí quân sự ban đầu mà còn phải trả lãi trong nhiều năm sau đó, chuyển một phần gánh nặng sang các thế hệ tương lai.

Áp lực còn có thể lớn hơn nếu kế hoạch tăng mạnh ngân sách quốc phòng của Tổng thống Donald Trump được thực hiện. Ông Trump từng đề xuất ngân sách quốc phòng năm tài khóa 2027 lên tới 1.500 tỷ USD, mức tăng hàng năm lớn nhất kể từ sau Thế chiến II. Một ước tính ban đầu của Ủy ban Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm cho rằng kế hoạch này có thể làm chi tiêu quốc phòng tăng khoảng 5.000 tỷ USD đến năm 2035 và đẩy nợ tăng thêm khoảng 5.800 tỷ USD khi tính cả lãi vay. Một đánh giá cập nhật với thời gian tính đến năm 2036 thậm chí đưa mức nợ tăng thêm lên gần 6.900 tỷ USD.

Đạo luật One Big Beautiful Bill Act cũng là một yếu tố khác khiến triển vọng tài khóa Mỹ trở nên đáng chú ý. Các ước tính mới cho thấy đạo luật có thể làm nợ quốc gia tăng khoảng 4.200 tỷ USD đến năm tài khóa 2034, hoặc khoảng 4.700 tỷ USD đến 2035 khi tính tác động kinh tế.

Musk không phải người duy nhất ở Phố Wall cảnh báo về xu hướng này. Ray Dalio, nhà sáng lập Bridgewater Associates, từng mô tả Mỹ có nguy cơ bước vào một “vòng xoáy tử thần nợ”, khi chính phủ phải tiếp tục vay để trả chi phí lãi của những khoản vay trước. Tuy nhiên, Dalio không cho rằng Mỹ sẽ vỡ nợ theo cách một doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Với khả năng phát hành đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có thể can thiệp, nhưng cái giá tiềm tàng là đồng USD mất sức mua. CEO JPMorgan Jamie Dimon cũng từng cảnh báo nợ chính phủ và thâm hụt tăng kéo dài cuối cùng có thể dẫn tới một dạng khủng hoảng trên thị trường trái phiếu nếu Washington không xử lý vấn đề.

Nguồn: Yahoo Finance