Fed âm thầm mua 90 tỷ USD trái phiếu ngắn hạn chỉ trong 8 tuần báo hiệu cuộc khủng hoảng thanh khoản

Bộ Tài chính Mỹ xác nhận Fed đã mua hơn 90 tỷ USD trái phiếu kho bạc ngắn hạn chỉ trong vòng 8 tuần kể từ tháng 12/2025. Động thái được mô tả là biện pháp kỹ thuật để ổn định thị trường, nhưng cũng thổi bùng tranh luận về nguy cơ thanh khoản tiềm ẩn và một chương trình nới lỏng định lượng mới được ngụy trang.

Trong một động thái có thể định hình cục diện tài chính năm 2026, Bộ Tài chính Mỹ đã chính thức xác nhận vào ngày 05/02/2026 rằng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã âm thầm mua vào hơn 90 tỷ USD trái phiếu kho bạc kỳ hạn ngắn (Treasury bills) chỉ trong vòng 8 tuần kể từ ngày 12 tháng 12 năm 2025. Con số khổng lồ này, được tiết lộ trong khuôn khổ thông báo tái tài trợ hàng quý của Bộ Tài chính, đã ngay lập tức trở thành tâm điểm của mọi cuộc thảo luận.

Liệu đây chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật thông thường để vận hành hệ thống, hay là dấu hiệu đầu tiên của một cuộc khủng hoảng thanh khoản đang âm ỉ, buộc Fed phải can thiệp và tái khởi động máy in tiền dưới một hình thức mới?

Theo kế hoạch được Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) chỉ đạo từ ngày 10 tháng 12, ban đầu Fed dự kiến mua khoảng 40 tỷ USD trong tháng đầu tiên để bù đắp nhu cầu dự trữ tăng trưởng tự nhiên. Tuy nhiên, thực tế đã vượt xa dự kiến, với tổng giá trị lên đến hơn 90 tỷ USD, phơi bày nhu cầu bơm thanh khoản vào hệ thống ngân hàng là lớn hơn nhiều so với tính toán.

Mục tiêu chính thức, như Fed nhiều lần nhấn mạnh, là duy trì “dự trữ dồi dào” và đảm bảo hoạt động trơn tru cho thị trường tiền tệ ngắn hạn - thứ “hệ thống ống nước” huyết mạch của toàn bộ nền tài chính toàn cầu.

Tác động của hành động này không chỉ dừng lại ở những con số kỹ thuật, mà nó đã lan tỏa trực tiếp đến đời sống tài chính của hàng triệu người dân và doanh nghiệp Mỹ. John Luke Tyner, quản lý danh mục tại Aptus Capital Advisors, phân tích: “Từ góc độ vận hành thị trường, các khoản mua của Fed đang giúp mang lại cảm giác ổn định, không chỉ ở trái phiếu ngắn hạn mà cả ở trái phiếu ghi chú và trái phiếu dài hạn. Và điều này đã lan tỏa ra nền kinh tế dưới hình thức chi phí vay mượn được ổn định cho người tiêu dùng và doanh nghiệp trong năm nay.”

Quả thực, bất kỳ ai tìm kiếm khoản vay thế chấp mua nhà hay vay dài hạn cho kinh doanh trong năm 2026 đều nhận thấy một sự ổn định đáng kể trong lãi suất, một phần nhờ vào việc Fed đang giảm bớt áp lực từ thị trường vốn qua đêm.

Tom Graff, Giám đốc Đầu tư tại Facet Wealth, giải thích cơ chế này một cách trực quan hơn: “Những loại lãi suất quan trọng với người bình thường, như lãi suất thế chấp, bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nhỏ. Khả năng của Kho bạc trong việc bán ngày càng nhiều trái phiếu là một phần lớn định hình nên lãi suất. Kho bạc càng bán nhiều cho Fed, thì càng ít phải bán ra công chúng, vì vậy đó là một phần nợ của chúng ta không đóng góp vào việc đẩy lãi suất lên cao.”

Phân tích này chỉ ra một sự dịch chuyển quan trọng: Fed đang trở thành người mua chính cho phần nợ ngắn hạn của chính phủ, hút bớt áp lực cung từ thị trường tư nhân.

Hiệu quả ổn định trong ngắn hạn là không thể phủ nhận khi thị trường trái phiếu phản ứng hết sức bình lặng sau thông báo. Lợi suất trái phiếu từ kỳ hạn 1 tháng, quanh mức 3,685%, cho đến trái phiếu 30 năm, khoảng 4,909%, hầu như không biến động đáng kể.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent thậm chí chỉ ra trong phiên điều trần trước Quốc hội rằng biến động thị trường trái phiếu đang ở mức thấp nhất trong vòng năm năm. Bộ Tài chính cũng tuyên bố sẽ giữ nguyên quy mô đấu giá trái phiếu trung và dài hạn trong “ít nhất vài quý tới”, một quyết định cho thấy sự tự tin tương đối nhờ vào không gian mà hoạt động mua của Fed tạo ra.

Tuy nhiên, để hiểu đầy đủ bối cảnh của động thái này, cần phải lùi lại một bước và nhìn vào hành trình thu hẹp bảng cân đối kế toán (Quantitative Tightening - QT) của Fed trước đó.

Từ đỉnh điểm gần 9 nghìn tỷ USD vào năm 2022, Fed đã cố gắng giảm quy mô bảng cân đối xuống còn khoảng 6,5 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025 thông qua việc để các trái phiếu đáo hạn tự nhiên mà không tái đầu tư. Thế nhưng, đến tháng 10/2025, Fed đã phải tuyên bố ngừng QT và chuyển sang giai đoạn duy trì ổn định, trước khi nhanh chóng khởi động chương trình mua T-bills vào tháng 12.

Đối với nhiều nhà quan sát, việc bảng cân đối chỉ giảm được từ 9 nghìn tỷ xuống 6,5 nghìn tỷ USD trước khi Fed “buông tay” và quay lại mua vào là một dấu hiệu đáng lo ngại. Nó không phản ánh một nền kinh tế đủ mạnh mẽ để đứng vững mà không có sự nâng đỡ trực tiếp từ ngân hàng trung ương.

Derek Tang, nhà kinh tế tại Monetary Policy Analytics, nhận xét động thái tháng 12 của Fed đã “thực sự làm dịu thị trường” và cho họ đủ “không gian xoay sở”. Nhưng mặt trái của sự can thiệp này bắt đầu lộ rõ.

Một số nhà phân tích độc lập đưa ra phép so sánh như sau: “Ví dụ trong hộ gia đình: Thẻ tín dụng này đã hết hạn mức, vậy tôi sẽ chuyển số dư sang thẻ khác và vẫn có thể sử dụng nó.” Hành động của Fed, theo góc nhìn này, giống như việc xoay vòng nợ liên tục thay vì giải quyết tận gốc vấn đề: một cơ cấu nợ công khổng lồ đang trở nên khó kiểm soát.

Áp lực thực sự đang nằm ở những con số khổng lồ phía trước, trong vòng 11 tháng tới, chính phủ Mỹ phải đối mặt với lượng 9 nghìn tỷ USD nợ đáo hạn cần tái cấp vốn, cộng thêm khoảng 2 nghìn tỷ USD nợ mới để bù đắp thâm hụt. Tổng cộng, nhu cầu tài trợ lên tới 11 nghìn tỷ USD.

Chính trong bối cảnh này, dự báo từ các tổ chức như Bloomberg và BNY Mellon cho rằng Fed sẽ trở thành người mua chính của T-bills trong năm 2026, với tổng giá trị có thể lên tới gần 400 tỷ USD. Điều này nhằm hỗ trợ kế hoạch vay nợ quý I/2026 của Bộ Tài chính ở mức 574 tỷ USD mà không cần phải tăng quy mô đấu giá trái phiếu dài hạn, vốn có nguy cơ đẩy lãi suất lên cao.

Khi hệ thống không thể tự giữ ổn định nếu không có cánh tay mua vào của Fed, thì sự ổn định đó bị xem là “sản phẩm được sản xuất”, một sự ổn định giả tạo. Các nhận định cảnh báo rằng đây có thể là dấu hiệu sớm của một “cuộc khủng hoảng thanh khoản toàn diện” đang diễn ra âm ỉ, đi kèm với rủi ro mất giá tiền tệ.

Việc Fed tập trung mua trái phiếu ngắn hạn, thay vì dài hạn, là một cơ chế có chủ đích: nó bổ sung dự trữ cho hệ thống ngân hàng, làm dịu căng thẳng tài trợ, đè nén biến động lãi suất (một hình thức kiểm soát đường cong lợi suất nhẹ), và đồng thời gián tiếp hỗ trợ các tài sản rủi ro như cổ phiếu.

Động thái này đặt Fed vào thế tiến thoái lưỡng nan, hay còn gọi là “tam giác bất khả thi” trong điều hành chính sách: họ muốn duy trì dự trữ dồi dào cho hệ thống ngân hàng, kiểm soát quy mô bảng cân đối kế toán không phình quá to, và đồng thời giảm thiểu sự can thiệp thường xuyên vào thị trường.

Để giải bài toán này, các tài liệu từ Fed cho thấy họ đang ưu tiên kết hợp giữa công cụ thụ động như cơ sở repo thường trực (Standing Repo Facility) với các đợt mua T-bills chủ động, nhằm ứng phó linh hoạt với biến động từ Tài khoản Chung của Bộ Tài chính (TGA) hay các cơn khát thanh khoản đột biến.

Vậy, rốt cuộc đây là biện pháp kỹ thuật hay một đợt Nới lỏng Định lượng (QE) ngầm? Ranh giới thực sự đang trở nên mong manh. Cho dù được gọi bằng cái tên nào, hậu quả cuối cùng vẫn là sự mở rộng bảng cân đối kế toán của Fed, đồng nghĩa với việc bơm thêm tiền vào nền kinh tế. Trong dài hạn, điều này tiềm ẩn nguy cơ xói mòn sức mua của đồng USD và kéo dài những bất ổn cơ cấu.

Tóm lại, việc Fed âm thầm mua 90 tỷ USD trái phiếu ngắn hạn chỉ trong 8 tuần là một câu chuyện đa diện.

Mặt trước, nó là hành động cần thiết của nhà điều hành để bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính, mang lại lợi ích thực tế cho người vay tiền mua nhà và doanh nghiệp trong năm 2026. Mặt sau, nó là tấm gương phản chiếu những điểm yếu chết người: một hệ thống ngày càng phụ thuộc vào sự cứu trợ thanh khoản của ngân hàng trung ương và một gánh nợ công khổng lồ đang bước vào chu kỳ đáo hạn đầy thử thách.

Như một nhận định đã cảnh báo: “Đây mới chỉ là khởi đầu.” Năm 2026, với áp lực tái cấp vốn 11 nghìn tỷ USD, mọi động thái của Fed sẽ không còn là câu chuyện kỹ thuật khô khan, mà là thước đo quan trọng cho sức chịu đựng thực sự của nền tài chính toàn cầu.