ASFRC khuyến nghị lộ trình và khung pháp lý cho stablecoin VNDT

Một đồng stablecoin neo VND đã sẵn sàng về mặt công nghệ, chỉ chờ khung pháp lý hoàn thiện để cất cánh. Bà Lê Vũ Hương Quỳnh, đại diện Tether, khẳng định điều này và cho biết việc tạo ra một đồng token như vậy có thể chỉ mất 10-15 phút.

Hôm 12/01/2026, tại Đại học Kinh tế TP.HCM, một sự kiện quan trọng đã định hình tương lai tài chính số của Việt Nam. Ủy ban Nghiên cứu chính sách tài chính châu Á (ASFRC) chính thức công bố khuyến nghị chính sách với chủ đề “Khung pháp lý cho tài sản loại Stablecoin tại châu Á: Trọng tâm Việt Nam”.

Đề xuất trọng tâm là việc ưu tiên thí điểm stablecoin neo đồng Việt Nam (VND), được phát hành bởi các tổ chức được cấp phép, bảo đảm dự trữ 100% và chịu kiểm toán độc lập. Động thái này không đơn thuần là một thử nghiệm công nghệ, mà là một bước đi chiến lược nhằm giải quyết những vấn đề kinh tế cốt lõi của đất nước: tận dụng dòng kiều hối khổng lồ 20 tỷ USD mỗi năm và hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thương mại xuyên biên giới.

Bối cảnh toàn cầu và nền tảng pháp lý sẵn sàng tại Việt Nam

Khuyến nghị của ASFRC được đưa ra trong bối cảnh các thị trường tài chính lớn như Mỹ và Hong Kong (Trung Quốc) đã ban hành các đạo luật quan trọng về stablecoin, như GENIUS Act và Stablecoins Bill. Điều này phản ánh một xu thế toàn cầu không thể đảo ngược: việc chính thức hóa và quản lý tài sản số, đặc biệt là stablecoin, đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

May mắn thay, Việt Nam không xuất phát từ số không. GS.TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh doanh UEH, cho biết nền tảng thể chế cho bước đột phá này đã được chuẩn bị kỹ lưỡng:

• Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 đã được thông qua, tạo cơ sở pháp lý nền tảng.
• Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã mở đường cho các mô hình thử nghiệm có kiểm soát.
• Hai Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng được thành lập năm 2025, cùng với việc cho phép thí điểm các sàn giao dịch tài sản số, đã tạo ra một “vùng đất” lý tưởng cho sự đổi mới tài chính.

Sự chuẩn bị này cho thấy tầm nhìn dài hạn của nhà nước: không đứng ngoài cuộc, mà chủ động tạo lập một hành lang pháp lý an toàn để vừa khuyến khích phát triển, vừa kiểm soát rủi ro về an ninh tài chính tiền tệ.

Giải pháp đột phá cho bài toán kinh tế

Lý do khiến stablecoin, đặc biệt là phiên bản neo VND, được đặt vào vị trí trung tâm của khuyến nghị chính sách nằm ở tiềm năng thực tiễn khổng lồ mà nó mang lại cho nền kinh tế Việt Nam.

Cách mạng hóa dòng kiều hối 20 tỷ USD

Việt Nam là một trong top 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới, với dòng tiền ổn định khoảng 16-18 tỷ USD năm 2024, đóng góp khoảng 4% GDP. Tuy nhiên, chi phí chuyển tiền truyền thống cao đang “bào mòn” đáng kể nguồn lực quý giá này. Stablecoin, với khả năng giao dịch 24/7, tốc độ gần như tức thời và chi phí cực thấp, hứa hẹn trở thành công cụ lý tưởng để tối ưu hóa dòng kiều hối, đưa nhiều tiền hơn vào tay người thân ở quê nhà.

Sức mạnh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong xuất khẩu

Với kim ngạch xuất khẩu tương đương hơn 200% GDP, thanh toán xuyên biên giới là huyết mạch của nền kinh tế. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) thường phải đối mặt với sự chậm trễ thanh toán, phí ngoại hối cao và rào cản tín dụng. Stablecoin có thể giúp họ vượt qua những trở ngại này, cải thiện đáng kể hiệu quả dòng vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Quy mô cơ hội là rất lớn. Ước tính quy mô thanh toán xuyên biên giới toàn cầu có thể đạt 320.000 tỷ USD vào năm 2032. Riêng trong năm 2024, stablecoin toàn cầu đã ghi nhận tổng giá trị giao dịch hơn 26.000 tỷ USD, trong đó khoảng 8%, khoảng 2.100 tỷ USD, đến từ các giao dịch thanh toán thực tế như kiều hối và thương mại điện tử. Đây chính là thị trường mà Việt Nam có thể tham gia sâu rộng.

Áp lực đổi mới tích cực lên hệ thống ngân hàng

Sự xuất hiện của stablecoin không phải là mối đe dọa thay thế, mà là động lực thúc đẩy chuyển đổi số và hiện đại hóa dịch vụ tài chính truyền thống. Các nghiên cứu của McKinsey & Company chỉ ra rằng việc áp dụng blockchain có thể giảm tới 60% chi phí xử lý giao dịch xuyên biên giới so với mạng lưới SWIFT truyền thống. Điều này buộc các ngân hàng thương mại phải đổi mới để nâng cao sức cạnh tranh, cuối cùng mang lại lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế.

Thí điểm, kiểm soát và những cảnh báo an toàn

ASFRC đề xuất một lộ trình thận trọng và có kiểm soát, phản ánh cách tiếp cận “sandbox” , tức thử nghiệm trong phạm vi hạn chế, mà Việt Nam đang ưu tiên. Các nguyên tắc cốt lõi bao gồm:

• Phát hành bởi tổ chức được cấp phép: Chỉ các tổ chức tài chính đáp ứng đủ điều kiện mới được phát hành stablecoin neo VND.
• Bảo chứng 100% bằng tài sản dự trữ: Mỗi đồng stablecoin phải được đảm bảo đầy đủ bằng tài sản thật (như tiền gửi ngân hàng), loại bỏ rủi ro biến động giá.
• Kiểm toán độc lập và minh bạch: Dự trữ phải được kiểm toán thường xuyên bởi bên thứ ba độc lập để đảm bảo tính toàn vẹn.
• Cấm tuyệt đối stablecoin thuật toán: Loại stablecoin không được bảo chứng bằng tài sản thật, vốn dễ bị sụp đổ, sẽ bị cấm hoàn toàn.
• Hạn chế stablecoin nước ngoài không tuân thủ: Bảo vệ nhà đầu tư cá nhân trong nước trước các sản phẩm từ bên ngoài không đáp ứng tiêu chuẩn quản lý của Việt Nam.

Các chuyên gia cũng cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn như đe dọa chủ quyền tiền tệ, lỗ hổng hệ thống kiểu “ngân hàng ngầm” và nguy cơ rửa tiền. Do đó, việc xây dựng một cơ chế giám sát minh bạch và có khả năng phản ứng nhanh là yêu cầu sống còn để thị trường phát triển bền vững.

Những bước đi thực tế đầu tiên và tiềm năng công nghệ sẵn sàng

Trên thực tế, cánh cửa đầu tiên nối với tài sản số đã được mở ra. Đầu tháng 1/2026, TP. Đà Nẵng đã cấp phép thử nghiệm có kiểm soát trong 3 năm đối với giải pháp công nghệ trung gian chuyển đổi tài sản số (USDT) sang tiền pháp định (VND) có tên MIMO. Ứng dụng này hoạt động theo mô hình phi lưu ký (non-custodial), nghĩa là không giữ tiền của người dùng, mà chỉ đóng vai trò trung gian kỹ thuật, xác thực và đảm bảo tuân thủ pháp lý. Đây có thể xem là “cánh cổng hợp pháp duy nhất” hiện nay để người dùng trong nước tiếp cận tài sản số một cách an toàn và có thể truy vết.

Về mặt công nghệ, việc tạo ra một đồng stablecoin neo VND đã không còn là thách thức. Bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc phát triển thị trường Châu Á - Thái Bình Dương của Tether, khẳng định: “Về mặt công nghệ, để tạo ra một đồng stablecoin nội địa mà neo với đồng pháp định của quốc gia thì không khó”. Bà cho biết, với các nền tảng hiện có, một cơ quan quản lý hay doanh nghiệp thậm chí có thể tạo ra một đồng token ổn định neo với VND chỉ trong vòng 10-15 phút.

Thách thức thực sự không nằm ở code hay blockchain, mà ở việc xây dựng một cơ chế phát hành, một hệ sinh thái ứng dụng và đặc biệt là một khung pháp lý đầy đủ, rõ ràng tại quốc gia sở tại để stablecoin đó có thể vận hành an toàn, minh bạch và phát huy được tính thanh khoản.

Kết luận: Bắt kịp làn sóng tất yếu để không bị bỏ lại phía sau

Khuyến nghị của ASFRC không chỉ là một báo cáo học thuật, mà là một lời cảnh báo và cũng là lời gợi mở về cơ hội. Ông Vũ Duy Hiền từ Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định: “Nếu chậm tiếp cận các mô hình quản lý và vận hành mới, Việt Nam có nguy cơ đứng ngoài dòng chảy phát triển”.

Với 17-18 triệu người sử dụng tài sản mã hóa, tức gần 20% dân số, Việt Nam đã sẵn có một cộng đồng người dùng số đông đảo và am hiểu công nghệ. Kết hợp với nền tảng pháp lý đang dần hoàn thiện và nhu cầu kinh tế cấp thiết, việc phát triển một đồng stablecoin “Made in Vietnam” đã chín muồi.

Bước đi thí điểm stablecoin neo VND, nếu được triển khai một cách bài bản và thận trọng theo khuyến nghị, sẽ không chỉ là một thử nghiệm công nghệ. Đó sẽ là cú hích quan trọng giúp Việt Nam nắm bắt xu thế tài chính số toàn cầu, tối ưu hóa các dòng chảy kinh tế hiện hữu, và từng bước định vị mình trong bức tranh tài chính sáng tạo của khu vực và thế giới. Hành trình từ nghiên cứu đến định hình chính sách đã bắt đầu, và cánh cửa cho một kỷ nguyên thanh toán số mới đang dần hé mở.