Giá dầu vượt 100 USD/thùng, căng thẳng Mỹ - Iran leo thang diện rộng

Giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng trong phiên ngày 9 tháng 9, lần đầu tiên kể từ ngày 24 tháng 7 năm 2026, sau khi cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran leo thang lên mức chưa từng có với hàng loạt cuộc tấn công và trả đũa trên biển, trên không và trên thị trường năng lượng.

Mục lục

01

Mỹ trừng phạt toàn bộ ngành hàng không Iran

02

Mỹ phá hủy 5 tàu chở dầu, Iran phóng 20 tên lửa vào căn cứ Mỹ tại Jordan

03

Houthi tập kích Ả Rập Xê Út, 73 người bị thương

04

Giá dầu Brent vượt 100 USD, WTI lên gần 96 USD

05

Eo biển Hormuz gần như tê liệt

06

Tehran tự tin kéo dài xung đột

Mỹ trừng phạt toàn bộ ngành hàng không Iran

Bộ Tài chính Mỹ ngày 8 tháng 9 đã ban hành 36 biện pháp trừng phạt liên quan Iran, tập trung vào toàn bộ ngành hàng không dân dụng nước này. Theo thông báo, 27 hãng hàng không Iran bị đưa vào danh sách trừng phạt, cùng các công ty tại Thổ Nhĩ Kỳ, UAE, Malaysia và Kazakhstan bị cáo buộc hỗ trợ hãng Mahan Air. Hãng này vốn bị Mỹ và Liên minh châu Âu trừng phạt từ năm 2011, bị cáo buộc vận chuyển vũ khí, nhân sự và hàng hóa cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Đợt trừng phạt nhắm đặc biệt vào các công ty tại Thổ Nhĩ Kỳ và UAE bị cho là đã giúp Mahan Air mua ít nhất 3 máy bay Boeing B-777 trong mùa hè năm 2026. Văn phòng kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) đồng thời đình chỉ ba giấy phép hàng không liên quan Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo bất kỳ bên nào tiếp tục làm ăn với các hãng hàng không Iran đều có nguy cơ bị cắt khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.

Mỹ phá hủy 5 tàu chở dầu, Iran phóng 20 tên lửa vào căn cứ Mỹ tại Jordan

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đêm ngày 8 tháng 9, lực lượng Mỹ đã phá hủy 5 tàu chở dầu thô của Iran, gồm M/T Kaviz, M/T Charminar, M/T Horizon 1 và M/T Riesco tại vịnh Oman, cùng tàu M/T Derya gần đảo Kharg. Trước khi tấn công, phía Mỹ yêu cầu thủy thủ đoàn rời tàu. Đây là đáp trả việc IRGC hai lần phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào một tàu chiến Mỹ, song tàu này đã né tránh. Trước đó, ngày 5 tháng 9, quân đội Mỹ cũng đã phá hủy 3 tàu chở dầu của Iran.

Về phía Tehran, IRGC tuyên bố đã phóng ít nhất 20 tên lửa đạn đạo vào căn cứ Al-Azraq và căn cứ không quân Prince Hassan tại Jordan, nơi có lực lượng Mỹ đồn trú. Quân đội Jordan cho biết hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn 18 trong số 20 tên lửa, hai quả còn lại rơi xuống khu vực không có dân cư và không gây thương vong. Một quan chức Mỹ nhận định cuộc tấn công không hiệu quả, song IRGC khẳng định đã phá hủy các nhà chứa máy bay chiến đấu của Mỹ.

Cùng ngày, IRGC tuyên bố tấn công 10 tàu gần eo biển Hormuz, gồm 2 tàu Mỹ và 8 tàu chở dầu, đồng thời thiết lập vùng cấm hàng hải kéo dài từ Chabahar vào một phần vịnh Oman và biển Ả Rập. Iran cũng cảnh báo về các cuộc tấn công sắp xảy ra nhắm vào tàu chở dầu tại vùng biển Kuwait và Bahrain. Một nguồn tin an ninh hàng hải cho biết một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng đã bị hư hại tại cảng Khor Fakkan của UAE.

Houthi tập kích Ả Rập Xê Út, 73 người bị thương

Xung đột lan rộng ra ngoài phạm vi song phương. Ngày 8 tháng 9, lực lượng Houthi tại Yemen mở các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào bốn thành phố của Ả Rập Xê Út, gồm Abha, Khamis Mushait, Jazan và Najran, khiến 73 thường dân bị thương, trong đó có phụ nữ và trẻ em, đồng thời gây hỏa hoạn tại một số cơ sở năng lượng. Các cuộc tấn công diễn ra sau nhiều tuần giao tranh leo thang giữa Houthi và lực lượng chính phủ Yemen được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn, khiến thỏa thuận ngừng bắn sau bốn năm giữa hai bên chính thức đổ vỡ. Tình hình này đe dọa an toàn tuyến hàng hải qua eo biển Bab al-Mandeb, cửa ngõ nối Biển Đỏ với kênh đào Suez.

Giá dầu Brent vượt 100 USD, WTI lên gần 96 USD

Hợp đồng tương lai dầu Brent giao tháng 11 chạm mức 100,95 USD/thùng trong phiên ngày 9 tháng 9, vượt ngưỡng biểu tượng lần đầu tiên kể từ ngày 24 tháng 7. Giá dầu WTI giao tháng 10 lên mức cao nhất 95,96 USD/thùng. So với thời điểm trước khi xung đột Mỹ và Iran bùng phát, giá dầu Brent hiện cao hơn khoảng 40% và đã tăng hơn 65% kể từ đầu năm. Giá xăng trung bình tại Mỹ ngày 9 tháng 9 lên khoảng 4,22 USD/gallon, mức cao nhất kể từ đầu tháng 6.

Ông Daan Struyven, đồng trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại Goldman Sachs, cảnh báo leo thang xung đột Mỹ và Iran đang làm gia tăng rủi ro giá dầu vượt 120 USD/thùng. Theo ông Christopher Lewis, nhà phân tích tại FX Empire, chừng nào các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và tàu chở dầu còn tiếp diễn, giá dầu sẽ tiếp tục chịu nhiều áp lực tăng.

Eo biển Hormuz gần như tê liệt

Giao thông qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu, đã giảm mạnh. Lưu lượng tàu qua eo biển này giảm 28% xuống còn 77 tàu trong tuần, trong đó số tàu chở hàng giảm từ 45 xuống còn 33. Dữ liệu từ Kpler cho thấy chỉ có 6 tàu chở hàng đi qua eo biển này trong ngày 8 tháng 9, thấp hơn mức trung bình 10 ngày là khoảng 12 tàu. Trước khi xung đột tái bùng phát ngày 30 tháng 8, khoảng 8 đến 9 triệu thùng dầu mỗi ngày đã chảy qua Hormuz, nay con số này giảm xuống dưới 2 triệu thùng mỗi ngày.

Tại Bab el-Mandeb, lưu lượng tàu qua đây phục hồi 9,7% lên 248 tàu, song các cuộc tấn công định kỳ của Houthi vẫn buộc nhiều hãng vận tải chọn tuyến vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình từ 10 đến 14 ngày và làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển. Để giảm phụ thuộc vào Hormuz, các nước Ả Rập đã rót hàng tỷ USD xây dựng đường ống mới, nhưng nỗ lực này bị đe dọa khi Iran tấn công đường ống dẫn dầu Đông Tây của Ả Rập Xê Út. Qatar và UAE đã bắt đầu chuyển tải hàng hóa từ tàu sang tàu bên ngoài Hormuz đối với các lô hàng LNG nhằm giảm rủi ro.

Tehran tự tin kéo dài xung đột

Theo các báo cáo tình báo Mỹ mà tờ The New York Times thu thập, Tehran đã trở nên tự tin hơn trong khả năng tấn công các mục tiêu ở Trung Đông và có thể đang quyết tâm kéo dài cuộc chiến trong nhiều tháng để gây khó cho Mỹ.

Trao đổi với báo Thanh Niên, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O. Schuster nhận định việc Washington gia tăng trừng phạt kinh tế khó có thể sớm phát huy tác dụng, vì Mỹ không còn giữ vị thế cường quốc kinh tế thống trị như trước. Trung Quốc sở hữu tiềm lực đủ để mang lại cho Iran một phao cứu sinh thay thế về thương mại và kinh tế. Dữ liệu của Kpler cho thấy trong năm 2026, Trung Quốc trung bình nhận khoảng 1,2 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Iran, chỉ giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Dầu Iran thường được vận chuyển đến vùng biển gần Malaysia, nơi hàng hóa được chuyển từ tàu này sang tàu khác trước khi tiếp tục hành trình đến Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với môi trường đầy bất định, nơi mỗi tin tức từ Trung Đông có thể đảo lộn mọi dự báo về giá dầu chỉ trong vài giờ. Với những nhà đầu tư quan tâm đến giao dịch hàng hóa và dầu mỏ, việc nắm bắt kịp thời các diễn biến tại khu vực đã trở thành yêu cầu bắt buộc, và các nền tảng như WikiFX cung cấp công cụ tra cứu, đánh giá sàn môi giới để hỗ trợ nhà đầu tư có thêm thông tin tham khảo trước khi đưa ra quyết định.