Ăn miếng trả miếng: Đồng minh 77 năm của Mỹ áp thuế 50% đáp trả, vì sao bất ngờ leo thang?

Mục lục

01

Mỹ áp thuế 50% lên hàng hóa Canada, viện dẫn đạo luật năm 1930

02

Đàm phán bất ngờ đổ vỡ vào phút chót

03

Canada đáp trả quyết liệt với thuế đối ứng 50%

04

Căng thẳng lan ra ngoài thương mại, nguy cơ leo thang cao

Mỹ áp thuế 50% lên hàng hóa Canada, viện dẫn đạo luật năm 1930

Ngày 22/8/2026, chính quyền Tổng thống Donald Trump chính thức áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Canada, dựa trên Điều 338 của Đạo luật Thuế quan 1930 - một điều khoản chưa từng được sử dụng. Động thái này ảnh hưởng đến 5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Mỹ, bao gồm các sản phẩm như rượu vang, đồ nội thất, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo, cần câu và dụng cụ khúc côn cầu.

Tuy nhiên, Washington đã loại trừ các nguồn tài nguyên chiến lược như dầu mỏ, kali và khoáng sản khỏi danh sách. Canada hiện cung cấp cho Mỹ hơn 4 triệu thùng dầu mỗi ngày, cho thấy sự phụ thuộc lẫn nhau khiến Mỹ không thể áp thuế đồng loạt mà không gây tổn hại cho chính mình.

Đàm phán bất ngờ đổ vỡ vào phút chót

Trước khi áp thuế, hai bên từng tiến gần một thỏa thuận tạm thời. Trong tuần bắt đầu từ 17/8, Washington và Ottawa thảo luận kế hoạch giảm thuế đối với thép, nhôm và ô tô Canada, đổi lại Ottawa sẽ rút các biện pháp trả đũa.

Tuy nhiên, ngày 21/8, cuộc đàm phán đổ vỡ. Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết Mỹ đưa ra những yêu cầu mới vào phút chót, bao gồm hạn chế khả năng Canada ký thỏa thuận thương mại với nước khác và làm suy yếu các quy định bảo vệ văn hóa, tiếng Pháp. Một điểm mấu chốt khác là Washington chỉ đề nghị giảm thuế ô tô từ 25% xuống 15% cho xe con và xe tải nhẹ, trong khi các nhà máy tại Ontario của GM và Ford sản xuất cả xe tải hạng nặng, đe dọa hàng nghìn việc làm.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đổ lỗi cho Canada vì những “yêu cầu mới và rút lại cam kết”, đồng thời tuyên bố không có kế hoạch đàm phán lại.

Canada đáp trả quyết liệt với thuế đối ứng 50%

Ottawa lập tức đáp trả. Từ ngày 8/9/2026, Canada áp thuế 15-50% lên 27,6 tỷ CAD (khoảng 20 tỷ USD) hàng hóa Mỹ. Thép và nhôm Mỹ tăng thuế từ 25% lên 50%. Sữa, đồ nội thất, gậy golf, điện thoại thông minh, máy chơi game và nhiều thiết bị điện tử cũng chịu thuế 50%. Tổng cộng, khoảng 6% xuất khẩu của Mỹ sang Canada bị ảnh hưởng.

Thủ tướng Carney tuyên bố: “Canada sẽ đáp trả theo nguyên tắc đô la lấy đô la để bảo vệ người lao động, nông dân và doanh nghiệp”. Ông khẳng định Canada đang bị tấn công và sẽ chiến đấu.

Căng thẳng lan ra ngoài thương mại, nguy cơ leo thang cao

Xung đột đã vượt ra khỏi kinh tế. Ngày 27/8, Tổng thống Trump ký sắc lệnh đổi tên hồ Ontario - một trong Ngũ Đại Hồ - thành “Lake America”. Carney đáp trả: “Hồ này tên là hồ Ontario, hôm nay và mãi mãi”. Trump cũng đe dọa ngăn Bombardier bán máy bay tại Mỹ và nâng thuế ô tô Canada lên 50%.

Các chuyên gia cảnh báo Canada sẽ chịu thiệt hại lớn hơn do phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Mỹ. Theo ước tính, cuộc chiến thuế quan có thể khiến Canada mất 0,2-0,3 điểm phần trăm tăng trưởng GDP trong năm 2027 và gần 90.000 việc làm. Ngân hàng Trung ương Canada đã giữ lãi suất ở mức 2,25% nhưng lo ngại về lạm phát do chiến tranh thương mại.

Khả năng đàm phán trở lại trước bầu cử giữa kỳ Mỹ vào tháng 11 là rất thấp. Chính phủ Carney đã công bố gói hỗ trợ doanh nghiệp và cam kết đồng hành với các ngành bị ảnh hưởng lâu nhất có thể, thậm chí vượt cả nhiệm kỳ Trump.