Đến khi nào nước Mỹ mới thừa nhận cuộc chiến Iran đã thất bại?

Cuộc chiến tại Iran đã kéo dài hơn 33 ngày, vượt xa mọi mốc thời gian mà Tổng thống Donald Trump từng cam kết. Giá dầu tăng hơn 60%, lạm phát đe dọa quay trở lại mức 4,2%, và ngay cả những tiếng nói bảo thủ trung thành nhất cũng bắt đầu đặt câu hỏi về năng lực lãnh đạo của vị tổng thống 79 tuổi.

Bài phát biểu tối ngày 1 tháng 4 và những mâu thuẫn không thể che giấu

Những bài phát biểu trên truyền hình quốc gia từ Nhà Trắng thường được dành riêng cho những thời khắc định hình lịch sử nước Mỹ. Harry Truman tuyên bố về vũ khí hạt nhân, George W. Bush kêu gọi đoàn kết sau vụ 11/9, Barack Obama thông báo tiêu diệt Osama bin Laden. Đó là những khoảnh khắc mà mỗi người Mỹ đều nhớ mình đang ở đâu khi nghe tin, theo nhận định của tạp chí TIME.

Bài phát biểu tối ngày 1 tháng 4 năm 2026 của Tổng thống Donald Trump không nằm trong số đó. Trong vỏn vẹn 19 phút, ông đưa ra một loạt tuyên bố mà chính chúng mâu thuẫn với nhau một cách rõ ràng đến mức khó hiểu.

Trump tuyên bố rằng Mỹ đã giành được “chiến thắng áp đảo, quyết định” và rằng “chưa bao giờ trong lịch sử chiến tranh, một kẻ thù nào lại chịu tổn thất rõ ràng và tàn khốc đến vậy chỉ trong vài tuần”. Nhưng chỉ vài phút sau, ông lại tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ “đánh cực mạnh trong hai đến ba tuần tới” và sẽ “đưa họ trở về thời kỳ đồ đá nơi mà họ thuộc về”.

Vậy cuộc chiến đã thắng hay chưa thắng? Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn nghe đoạn nào trong cùng một bài phát biểu.

Phản ứng của thị trường sau bài phát biểu không khó đoán. Giá dầu Brent ngay lập tức tăng hơn 6,5%, lên khoảng 107,79 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ vượt mốc 106 USD. Các chỉ số chứng khoán tương lai đồng loạt giảm mạnh, theo dữ liệu từ CNBC. Thay vì xoa dịu lo ngại, bài phát biểu từ Nhà Trắng chỉ khiến sự bất ổn trên thị trường tài chính toàn cầu thêm trầm trọng.

Đáng chú ý, Trump cũng so sánh cuộc chiến tại Iran, mới chỉ kéo dài 32 ngày tính đến thời điểm ông phát biểu, với các cuộc chiến kéo dài hàng năm trời như Thế chiến I (1 năm 7 tháng), Thế chiến II (3 năm 8 tháng), Chiến tranh Triều Tiên (3 năm 1 tháng), Chiến tranh Việt Nam (19 năm 5 tháng) và Chiến tranh Iraq (8 năm 8 tháng).

Ông gọi chiến dịch tại Iran là “một chiến dịch quân sự cực kỳ mạnh mẽ, xuất sắc” chỉ trong 32 ngày. Nhưng chính sự so sánh này lại phản tác dụng: nó cho thấy ông đang ngày càng lo lắng về việc dư luận cảm nhận cuộc chiến kéo dài quá lâu so với cam kết ban đầu.

Giá dầu tăng vọt 11%, chứng khoán toàn cầu biến động mạnh trước những tín hiệu trái chiều

Giá dầu WTI tăng hơn 11%, chỉ số chứng khoân Mỹ đóng cửa trái chiều khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố chưa có dấu hiệu hạ nhiệt xung đột Iran. Thị trường lao động Mỹ chững lại, tín dụng tư nhân xuất hiện giới hạn rút tiền. Cập nhật diễn biến mới nhất từ Reuters.

Thông tin 2026-04-03

相关内容

33 ngày chiến tranh và một chuỗi mốc thời gian không ngừng thay đổi

Để hiểu vì sao bài phát biểu tối ngày 1 tháng 4 lại gây ra phản ứng dữ dội đến vậy, cần quay ngược lại từ ngày đầu tiên của cuộc chiến. Tạp chí New York Magazine's Intelligencer đã theo dõi và ghi lại một cách tỉ mỉ toàn bộ những tuyên bố của Trump về thời gian chiến tranh, và bức tranh mà nó vẽ ra thực sự đáng lo ngại.

Ngày 28 tháng 2, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Israel phát động đợt không kích đầu tiên vào Iran, Trump nói với Axios rằng ông có thể “đi dài và chiếm toàn bộ, hoặc kết thúc trong hai hoặc ba ngày”. Chinh phục hoàn toàn hoặc đánh nhanh rút gọn, cả hai lựa chọn đối lập xuất hiện trong cùng một câu nói.

Sang ngày 1 tháng 3, mốc thời gian bắt đầu dịch chuyển. Trump nói với Washington Post rằng cuộc chiến “luôn luôn là một quy trình bốn tuần, sẽ mất bốn tuần hoặc ít hơn”. Nhưng ngay trong cùng ngày, con số đó đã trở thành “bốn đến năm tuần”.

Đến ngày 2 tháng 3, ông tuyên bố mọi thứ “đi trước kế hoạch”, nhưng trên mạng xã hội lại viết rằng “chiến tranh có thể kéo dài mãi mãi”. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc cùng ngày đưa ra khoảng thời gian “bốn tuần, nhưng có thể là sáu, có thể là tám, có thể là ba”, theo Associated Press.

Ngày 7 tháng 3, Trump hạ thấp mức độ nghiêm trọng của cuộc xung đột bằng cách gọi đó là “một cuộc viễn chinh nhỏ” (minor excursion), đồng thời nói rằng nó sẽ tiếp tục “thêm một lúc nữa”. Đáng chú ý, ông đưa ra phát biểu này khi đang bay trở về Florida sau lễ tiếp nhận thi hài của sáu binh sĩ Mỹ tử trận trong hai ngày đầu tiên của cuộc chiến, theo Bloomberg.

Ngày 9 tháng 3, khi thị trường dầu mỏ chao đảo mạnh, Trump nói với CBS News rằng cuộc chiến “khá hoàn tất rồi, đại khái vậy” và Iran “không còn gì về mặt quân sự”. Tạp chí TIME ghi nhận rằng chỉ vài giờ sau, tại cuộc họp mặt của các nghị sĩ Cộng hòa ở Florida, Trump lại nói “chúng ta đã thắng về nhiều mặt, nhưng chưa thắng đủ” và cam kết “tiến lên phía trước quyết tâm hơn bao giờ hết”. Cùng ngày, Bộ Quốc phòng đăng lên mạng xã hội dòng chữ: “Chúng ta mới chỉ bắt đầu chiến đấu.”

Khi một phóng viên hỏi Trump về sự mâu thuẫn giữa tuyên bố “rất hoàn tất” của ông và phát biểu “mới chỉ bắt đầu” của Bộ Quốc phòng, ông trả lời: “Bạn có thể nói cả hai.”

Ngày 11 tháng 3, tại một cuộc vận động ở Hebron, Kentucky, Trump tuyên bố: “Chúng ta đã thắng. Trong giờ đầu tiên, mọi thứ đã kết thúc.” Nhưng ông cũng nói thêm: “Chúng ta không muốn rời đi sớm. Chúng ta muốn hoàn thành công việc, đúng không?”

Ngày 13 tháng 3, khi Brian Kilmeade của Fox News Radio hỏi khi nào chiến tranh kết thúc, Trump trả lời: “Khi tôi cảm nhận được. Tôi phải cảm nhận nó trong xương cốt của mình.”

Ngày 17 tháng 3, ông viết lại lịch sử bằng cách tuyên bố cuộc chiến “về cơ bản phần lớn đã kết thúc trong hai hoặc ba ngày”, dù rằng giao tranh vẫn đang diễn ra ác liệt trên thực địa.

Ngày 20 tháng 3, Trump đăng trên Truth Social rằng cuộc chiến đã “được THẮNG về mặt quân sự” (viết hoa nguyên văn) và gọi các đồng minh NATO là “hổ giấy” và “kẻ hèn nhát” vì không tham chiến. Nhưng cùng ngày, một quan chức Mỹ nói với Axios rằng “sẽ còn vài tuần nữa” và phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nhắc lại mốc “4 đến 6 tuần”.

Ngày 27 tháng 3, theo Axios, Ngoại trưởng Marco Rubio nói với các ngoại trưởng G7 rằng cuộc chiến sẽ kéo dài thêm hai đến bốn tuần nữa, đây là lần đầu tiên một quan chức cấp cao Mỹ thừa nhận chiến tranh có thể vượt quá khung thời gian bốn đến sáu tuần mà Trump vẫn nhắc đi nhắc lại. Tổng cộng, mốc thời gian mới là sáu đến tám tuần.

Và rồi ngày 31 tháng 3, Trump nói với Reuters rằng Mỹ sẽ rời đi “trong hai tuần, có thể ba”. Tổng cộng, mốc thời gian lại dịch chuyển lên sáu đến bảy tuần.

Như vậy, trong vòng 33 ngày, mốc thời gian cho cuộc chiến đã dao động từ “hai đến ba ngày” đến “mãi mãi”, từ “đã thắng trong giờ đầu tiên” đến “thêm hai đến ba tuần nữa”. Và tất cả những tuyên bố này đều đến từ cùng một người, cùng một vị tổng tư lệnh.

Bốn mục tiêu chiến tranh nhưng hiếm khi giống nhau

Không chỉ thời gian, mà chính mục tiêu của cuộc chiến cũng liên tục thay đổi. Theo phân tích chi tiết của CNN, chính quyền Trump liệt kê bốn mục tiêu chiến tranh, nhưng nội dung của bốn mục tiêu đó hiếm khi nhất quán giữa các quan chức và thậm chí giữa các ngày khác nhau.

Khi cuộc chiến mới nổ ra, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nêu bốn mục tiêu: phá hủy tên lửa tấn công của Iran, phá hủy năng lực sản xuất tên lửa, phá hủy hải quân và hạ tầng an ninh, và đảm bảo Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Nhưng chỉ vài giờ sau, Trump gộp hai mục tiêu đầu thành một và bổ sung thêm mục tiêu mới về các lực lượng ủy nhiệm của Iran như Hezbollah và Houthi.

Sự chia rẽ trong thông điệp kéo dài suốt cuộc chiến. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nhất quán đề cập đến mối đe dọa từ lực lượng ủy nhiệm, trong khi Rubio và Hegseth thường bỏ qua mục tiêu này. Đến cuối tháng 3, Rubio bắt đầu thay thế mục tiêu “ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân” bằng “phá hủy không quân Iran” trong danh sách bốn mục tiêu chính thức.

Còn đáng lo ngại hơn cả sự thay đổi về danh sách là sự thu hẹp về tham vọng. Ban đầu, Trump tuyên bố sẽ “phá hủy tên lửa và san bằng ngành công nghiệp tên lửa của họ” và rằng mọi thứ sẽ bị “xóa sổ hoàn toàn”. Nhưng đến cuối tháng 3, Rubio đã sử dụng ngôn ngữ mềm hơn đáng kể: từ “phá hủy” chuyển thành “giảm đáng kể” rồi “giảm thiểu nghiêm trọng” năng lực phóng tên lửa của Iran. Mục tiêu về lực lượng ủy nhiệm cũng được hạ từ “đảm bảo Iran không thể tiếp tục trang bị, tài trợ” xuống chỉ còn “làm suy yếu”.

Như CNN nhận định, khi chính quyền không thể đưa ra một danh sách nhất quán gồm bốn mục tiêu, rất khó để đo lường thành công của cuộc chiến. Và thực tế rằng các mục tiêu đã dịch chuyển nhiều đến vậy chắc chắn không giúp xoa dịu nỗi lo của những người Mỹ vốn không hiểu cuộc chiến này rốt cuộc nhằm mục đích gì.

13 binh sĩ tử trận và nghi vấn “che giấu thương vong”

Tính đến đầu tháng 4 năm 2026, ít nhất 13 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc chiến tại Iran. Sáu người trong số họ thiệt mạng khi một máy bay không người lái của Iran tấn công trung tâm chỉ huy tại một cảng dân sự ở Kuwait. Sáu người khác tử nạn khi máy bay tiếp nhiên liệu của họ gặp sự cố ở Iraq. Trung sĩ Benjamin N. Pennington, 26 tuổi, bị thương trong một cuộc tấn công ngày 1 tháng 3 tại một căn cứ ở Saudi Arabia và qua đời vài ngày sau đó, theo PBS News.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hơn 300 binh sĩ đã bị thương trong cuộc chiến, trong đó 30 người vẫn chưa thể trở lại nhiệm vụ và 10 người bị thương nặng. Nhưng con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Theo điều tra của The Intercept, Lầu Năm Góc đã sử dụng các số liệu cũ trong các tuyên bố chính thức về thương vong, dẫn đến việc đếm thiếu số binh sĩ bị thương hoặc tử trận. Phân tích của The Intercept cho thấy gần 750 binh sĩ Mỹ đã bị thương hoặc thiệt mạng tại Trung Đông kể từ tháng 10 năm 2023, nhưng Lầu Năm Góc từ chối công nhận con số này. Một quan chức quốc phòng Mỹ gọi đây là hành vi “che giấu thương vong” (casualty cover-up).

Bên phía Iran, thiệt hại nhân mạng còn nặng nề hơn. Hội Trăng đỏ Iran cho biết khoảng 1.300 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích bên trong lãnh thổ nước này. Tại Lebanon, các cuộc tấn công mở rộng của Israel đã khiến gần 500 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn dân thường phải di tản, theo các quan chức Lebanon. Tại Israel, 11 người đã thiệt mạng do các đòn tấn công trả đũa từ Iran.

Vấn đề quân dịch cũng bắt đầu được đặt ra. Mặc dù chế độ quân dịch bắt buộc chưa được kích hoạt kể từ Chiến tranh Việt Nam, việc Hạ viện Mỹ thông qua điều khoản tự động đăng ký nam giới 18 đến 26 tuổi vào hệ thống nghĩa vụ quân sự trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2024 đã khiến làn sóng lo ngại lan rộng trên mạng xã hội. Theo luật liên bang, việc không đăng ký được coi là trọng tội liên bang, có thể bị phạt tới 250.000 USD hoặc 5 năm tù, theo FOX 5 DC.

Các quốc gia bắt đầu chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất

Trong khi Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng và so sánh tiến độ chiến tranh với việc xây phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng, các nhà lãnh đạo thế giới đang đưa ra những cảnh báo nghiêm trọng đến công dân của mình.

Thủ tướng Anh Keir Starmer, trong một cuộc họp báo tại phố Downing ngày 1 tháng 4, tuyên bố rằng cuộc chiến “sẽ ảnh hưởng đến tương lai của đất nước này” nhưng cam kết Anh sẽ “vượt qua cơn bão”, theo Chronicle Live. Starmer khẳng định “đây không phải cuộc chiến của chúng tôi và chúng tôi sẽ không bị kéo vào đó”, đồng thời thông báo Ngoại trưởng Yvette Cooper sẽ chủ trì cuộc họp của 35 quốc gia đồng minh để bàn về các biện pháp khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, bao gồm cả phương án quân sự.

Đáng chú ý, Starmer cũng sử dụng cuộc khủng hoảng để thúc đẩy chính sách đối ngoại của riêng mình, tuyên bố rằng “khi thế giới tiếp tục đi theo con đường bất ổn này, lợi ích quốc gia dài hạn đòi hỏi quan hệ đối tác chặt chẽ hơn với các đồng minh ở Châu Âu và với Liên minh Châu Âu”, và rằng “Brexit đã gây tổn hại sâu sắc cho nền kinh tế của chúng ta”.

Tại Australia, Thủ tướng Anthony Albanese đã triển khai kế hoạch an ninh nhiên liệu quốc gia với bốn mức cảnh báo, hiện đang ở mức 2 trên 4, trong đó người dân được khuyến cáo “chỉ mua nhiên liệu bạn cần”, theo Sydney Morning Herald.

Đức ban hành quy định mới cấm các trạm xăng tăng giá quá một lần mỗi ngày, sau khi phát hiện một số cửa hàng tăng giá tới 22 lần trong ngày. Nhật Bản tạm nới lỏng quy định để cho phép tăng công suất các nhà máy nhiệt điện than. IEA đã công bố danh sách khuyến nghị mà chính phủ và công chúng có thể thực hiện để giảm sử dụng năng lượng, theo CNBC.

Trong khi đó, Trump đăng trên Truth Social rằng các đồng minh như Anh cần “xây dựng can đảm, đến eo biển, và cứ thế CHIẾM LẤY” và rằng “Mỹ sẽ không còn ở đó để giúp các bạn nữa, giống như các bạn đã không ở đó vì chúng tôi”. Ông cũng liên tục bóng gió về khả năng rút khỏi NATO, nói với The Telegraph rằng ông “không bao giờ bị thuyết phục bởi NATO” và gọi liên minh là “hổ giấy”.

Khi chính đồng minh thân cận nhất cũng quay lưng

Điều đáng chú ý nhất trong cuộc khủng hoảng này không phải là sự phản đối từ phe Dân chủ hay giới truyền thông cánh tả, vốn đã được dự đoán. Điều thực sự gây chấn động là sự quay lưng từ chính những người từng là đồng minh trung thành nhất của Trump.

Laura Ingraham, một trong những gương mặt đáng tin cậy nhất trong hệ sinh thái truyền thông Murdoch và là cố vấn không chính thức của Trump từ nhiệm kỳ đầu tiên, đã lên tiếng công khai trên chương trình The Ingraham Angle ngày 31 tháng 3, đặt câu hỏi liệu tổng thống có “được thông báo đầy đủ về các rủi ro ngay từ đầu” hay không và liệu ông “có thể tiếp nhận tất cả và hiểu được sự phức tạp của vấn đề này”, theo Yahoo News/Daily Beast.

Bà cũng gọi nhiệm vụ thu hồi uranium làm giàu cao của Iran là “cực kỳ rủi ro” sau khi Ngoại trưởng Rubio trả lời tại một cuộc họp ở Quốc hội rằng “sẽ phải có người đi vào và lấy nó”.

Cũng theo tường thuật của Yahoo News, Đại tá Hải quân Lục chiến về hưu Mike Jernigan mô tả trên chương trình của Ingraham rằng uranium nhiều khả năng được cất trong các thùng chứa “cao khoảng 0,9 đến 1,2 mét, rộng khoảng 20 đến 30 cm”, chôn dưới đống đổ nát trong các cơ sở có thể đã được cài bẫy, đòi hỏi các chuyên gia từ Sư đoàn Dù 82 hoặc các đơn vị viễn chinh Thủy quân Lục chiến để định vị, bảo đảm và vận chuyển.

The Wall Street Journal đưa tin tổng thống đang cân nhắc một chiến dịch bộ binh rủi ro cao để thu hồi gần 1.000 pound uranium làm giàu cao được cho là chôn trong các đường hầm tại Isfahan và Natanz, với Lầu Năm Góc dự kiến điều động thêm 10.000 quân đến khu vực.

Joe Rogan, một trong những podcaster có ảnh hưởng nhất nước Mỹ và là người được cho là đã giúp Trump thu hút lượng lớn cử tri nam trẻ tuổi trong chiến dịch tranh cử 2024, đã mô tả cuộc chiến là “điên rồ” (insane) và “không cần thiết” (unnecessary).

Trong một tập podcast, Rogan cảnh báo cuộc chiến có thể dẫn đến “Thế chiến III” và nói rằng nhiều người ủng hộ Trump cảm thấy “bị phản bội”, theo Yahoo News/Daily Beast. “Ông ấy tranh cử với khẩu hiệu 'không thêm chiến tranh', 'chấm dứt những cuộc chiến ngu ngốc, vô nghĩa', và rồi chúng ta có một cuộc chiến mà chúng ta thậm chí không thể định nghĩa rõ ràng tại sao chúng ta làm điều đó,” Rogan nói.

Rogan cũng đặt câu hỏi liệu Mỹ có đang “hành động vì lợi ích của người khác, cụ thể là lợi ích của Israel” hay không, một nhận xét phản ánh sự hoài nghi ngày càng tăng trong chính cơ sở ủng hộ MAGA.

Alex Jones, người dẫn chương trình cánh hữu cực đoan và từng là một trong những tiếng nói ủng hộ Trump mạnh mẽ nhất, đã nói trong một tập podcast ngày 1 tháng 4: “Trump cần được can thiệp. Ông ấy cần nghỉ ngơi.” Jones so sánh Trump với ông nội của mình, người mắc chứng mất trí nhớ, và nói rằng Trump “nói như kẻ điên vào buổi sáng, buổi trưa, lúc 5 giờ chiều và lúc 10 giờ tối”, theo Audacy/KNX News. “Chúng ta cần cầu nguyện cho Trump,” Jones nói.

Danh sách những nhân vật từng ủng hộ Trump nhưng nay đã công khai chỉ trích còn bao gồm Tucker Carlson, Andrew Tate, Nick Fuentes, Megyn Kelly và thậm chí cả Dân biểu Marjorie Taylor Greene, theo Yahoo News.

Câu hỏi về năng lực nhận thức và Tu chính án thứ 25

Câu hỏi về sức khỏe tinh thần của Trump không còn là lãnh địa riêng của phe Dân chủ hay truyền thông cánh tả. Ty Cobb, luật sư cấp cao từng phục vụ tại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, đã nói thẳng trên chương trình Jim Acosta Show ngày 1 tháng 4 rằng Trump “rõ ràng là đã mất trí” (clearly insane) và rằng “Nội các sẽ không viện dẫn Tu chính án thứ 25 cho một người rõ ràng đã điên”.

Cobb chỉ ra cuộc chiến tại Iran, dự án phá hủy Cánh Đông của Nhà Trắng để xây phòng khiêu vũ mới, và các bài đăng mạng xã hội đêm khuya của tổng thống như bằng chứng cho sự suy giảm tinh thần. “Trump từ trước đến nay luôn bị dẫn dắt hoàn toàn bởi chủ nghĩa tự yêu bản thân. Những ý thích, ham muốn, xung động của ông ấy đã được phơi bày đầy đủ,” Cobb nói. “Chúng ta sẽ thấy ngày càng nhiều điều điên rồ hơn.”

Khi Jim Acosta hỏi: “Ông nghĩ ông ấy đã mất rồi sao?” (You think he's just gone?), Cobb trả lời: “Tôi nghĩ ông ấy đã mất rồi” (I think he's gone).

Nhà tâm lý học Mary Trump, cháu gái của tổng thống, đã viết về tình trạng “mất bù” (decompensating) của ông từ sớm. Trong một bài viết được nhiều người chú ý, bà viết: “Đây không phải chuyện đùa. Đây không phải thêm một thứ mà chúng ta có thể quét dưới thảm. Vấn đề này, quan trọng hơn vô hạn và nghiêm trọng hơn vụ email, cần phải lên trang nhất của mọi tờ báo,”.

Một cuộc thăm dò được Audacy trích dẫn cho thấy 61% người Mỹ tin rằng Trump “ngày càng thất thường theo tuổi tác”. Thống đốc California Gavin Newsom cũng đã công khai đặt câu hỏi liệu Trump có đang mắc chứng mất trí nhớ hay không, theo Audacy.

Tu chính án thứ 25 của Hiến pháp Mỹ cho phép Phó Tổng thống và đa số Nội các phế truất một tổng thống bị coi là không đủ năng lực. Đây không phải lần đầu tiên Tu chính án này được nhắc đến liên quan đến Trump.

Theo TIME, trong nhiệm kỳ đầu tiên, một quan chức cấp cao giấu tên của chính quyền Trump đã viết trong một bài op-ed trên New York Times rằng đã có “những lời thì thầm trong Nội các về việc viện dẫn Tu chính án thứ 25”. Miles Taylor, cựu Chánh văn phòng Bộ An ninh Nội địa, sau đó nhận là tác giả bài viết.

Nhưng thực tế chính trị cho thấy viễn cảnh này gần như không thể xảy ra trong bối cảnh hiện tại. Bộ máy Nội các của Trump trong nhiệm kỳ thứ hai được đánh giá là hoàn toàn trung thành, không còn những “rào chắn” hay chuyên gia dám phản đối như nhiệm kỳ đầu. Theo nhận định của nhiều nhà phân tích, những gì còn lại xung quanh Trump là một “phòng vang” (echo chamber) của sự nịnh nọt và nỗi sợ hãi im lặng.

Chỉ 1/3 người Mỹ tin rằng Trump có kế hoạch rõ ràng

Các con số thăm dò dư luận cho thấy một bức tranh ảm đạm đối với Nhà Trắng. Theo khảo sát của đơn vị thăm dò CNN, chỉ 1/3 người Mỹ tin rằng Trump có kế hoạch rõ ràng để xử lý tình hình tại Iran. Chỉ 34% ủng hộ quyết định phát động tấn công quân sự vào Iran, giảm 7 điểm phần trăm chỉ trong một tháng. Một con số áp đảo 71% phản đối việc cấp cho Nhà Trắng 200 tỷ USD để tiến hành cuộc chiến. Và 68% phản đối việc đưa bộ binh vào Iran, dù hiện đã có 50.000 quân nhân Mỹ trong khu vực, theo phân tích của TIME.

Chi phí ước tính của cuộc chiến vào khoảng 1 tỷ USD mỗi ngày, và yêu cầu bổ sung 200 tỷ USD từ Quốc hội của Trump đã vấp phải sự phản đối gay gắt từ cả hai đảng.

“Hai tuần nữa”: Lời hứa mà thị trường không tin

Vào ngày 2 tháng 4, sau bài phát biểu của Trump, giới phân tích nhanh chóng chỉ ra rằng lời hứa “hai đến ba tuần” là không đủ thuyết phục. Giáo sư Simon Evenett từ IMD Business School nhận định rằng dù Trump cam kết “hoàn thành công việc”, ông “không có chiến lược quân sự khả thi để vô hiệu hóa mối đe dọa lâu dài từ Iran” và rằng “cuộc xung đột ở vùng Vịnh nhiều khả năng sẽ kéo dài vượt xa ba tuần”, theo CNBC. “Ngay cả khi Mỹ rút quân, Iran vẫn có thể tiếp tục chiến đấu,” ông cảnh báo.

Scott Shelton từ TP ICAP cảnh báo rằng “nếu cuộc chiến vẫn tiếp diễn sau lệnh ngừng bắn cuối tuần này, chúng ta sẽ đạt mức phá hủy nhu cầu trước giữa đến cuối tháng”. Trump đã tạm dừng các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng Iran đến ngày 6 tháng 4, nhưng liệu điều đó có đủ để thay đổi cục diện hay không vẫn là câu hỏi lớn.

Toni Meadows, Trưởng bộ phận Đầu tư tại BRI Wealth Management, dự đoán rằng các thông báo về phân phối dầu theo khẩu phần “nhiều khả năng sẽ xuất hiện trước khi kết thúc khoảng thời gian hai đến ba tuần mà Trump đưa ra”.

The Wall Street Journal cũng đưa tin rằng Trump đã nói với các phụ tá rằng ông sẵn sàng chấm dứt cuộc chiến ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn đóng, sau khi được thông báo rằng việc tái mở tuyến hàng hải này có thể mất nhiều thời gian hơn cả thời gian ông dự kiến kéo dài cuộc chiến. Quyết định này, nếu thành hiện thực, đồng nghĩa với việc để lại cho các đồng minh một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa được giải quyết.

Khi chiến tranh trở thành cuộc khủng hoảng niềm tin

Điều mà tất cả các diễn biến trên cho thấy không chỉ là một cuộc chiến quân sự tại Trung Đông, mà là một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu rộng đối với năng lực lãnh đạo của nước Mỹ.

Khi tổng tư lệnh đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn với nhau trong cùng một ngày, khi mục tiêu chiến tranh thay đổi tùy theo người phát ngôn và thời điểm, khi chính những đồng minh trung thành nhất cũng bắt đầu quay lưng, thì câu hỏi không còn là liệu cuộc chiến sẽ kết thúc khi nào, mà là ai thực sự đang kiểm soát tình hình.

James Madison, một trong những người khai quốc của nước Mỹ, từng cảnh báo rằng chiến tranh là “bà đỡ thực sự cho sự mở rộng quyền lực hành pháp”, rằng chiến tranh tập trung quyền lực chính trị, bào mòn trách nhiệm giải trình, và tạo ra khả năng cho một tổng thống biến mình thành nhà độc tài.

Sau 33 ngày chiến tranh, với chi phí 200 tỷ USD được yêu cầu, 13 binh sĩ tử trận, hơn 300 người bị thương, giá dầu tăng hơn 60%, lạm phát đe dọa quay lại, eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, và những đồng minh thân cận nhất từ Laura Ingraham đến Joe Rogan và Alex Jones đều công khai hoài nghi, câu hỏi mà cộng đồng tài chính toàn cầu và người dân trên khắp thế giới đang đặt ra ngày càng khẩn thiết: liệu vị tổng thống 79 tuổi đang bước vào tuổi 80 có đủ năng lực để điều hành một cuộc chiến mà chính ông cũng không thể mô tả nhất quán?

Thế giới đang theo dõi. Các cường quốc hạt nhân đang quan sát. Thị trường đang chờ đợi. Và đồng hồ vẫn đang tích tắc.

Nguồn tham khảo

1. TIME (2/4/2026), “Unbothered by Reality, Trump Gives Disjointed Update on Iran War”
2. New York Magazine Intelligencer, “Trump's Statements on Iran War Length: A Changing Timeline”
3. TIME (10/3/2026), “Trump Says Iran War Is Over. It's Not.”
4. CNN (31/3/2026), “War in Iran: Trump's Plan Keeps Changing”
5. CNBC (2/4/2026), “Oil Demand Destruction Emerging as Iran War Drives Energy Crisis”
6. Washington Post (1/3/2026), “Trump, Iran, Israel, Khamenei Strikes: Live Updates”
7. Reuters (31/3/2026), “Trump Says U.S. Could End War in Iran in Two-Three Weeks”
8. Yahoo News/Daily Beast, “Trump's Favorite Fox News Host Questions His Grasp of Iran War”
9. Yahoo News/Daily Beast, “Joe Rogan Makes Dire Prediction About Trump's Iran War”
10. Audacy/KNX News, “Alex Jones Says Trump Needs Intervention”
11. The Independent, “Ty Cobb: Trump 'Clearly Insane' Over Iran War”
12. The Hill, “Ty Cobb on Trump Mental Fitness”
13. Mary Trump, “He's Decompensating Before Our Eyes”
14. TIME, “Calls to Remove Trump From Office Under the 25th Amendment”
15. TIME (10/3/2026), “U.S. Service Members Killed in Iran War”
16. PBS NewsHour, “Iranian Attack on Saudi Base Injures U.S. Troops”
17. The Intercept (1/4/2026), “Iran War U.S. Casualty Numbers and the Trump-Hegseth Cover-Up”
18. FOX 5 DC, “U.S. Military Draft 2026”
19. Brookings Institution, “The Iran Conflict's Energy Shocks Are Not Yet Fully Realized”
20. Forbes (26/3/2026), “U.S. Inflation May Hit 4.2% Due to Oil Price Surge, OECD Warns”
21. Dallas Fed (20/3/2026), “Economic Impact of Iran War on Energy Markets”
22. Chronicle Live, “Keir Starmer Addresses Nation Over Iran Crisis”
23. Sydney Morning Herald (1/4/2026), “Albanese to Deliver First PM Address to the Nation in Six Years”
24. Wikipedia, “2026 Strait of Hormuz Crisis”