Lời nói đầu:Phân tích chuyên sâu nguyên nhân thực sự đằng sau đợt tăng giá kỷ lục của vàng ngày 11/3: Xung đột Iran leo thang, rủi ro suy thoái Mỹ và tương lai bất định của Fed. Cập nhật nhận định mới nhất từ StoneX, JPMorgan.

Theo một phân tích được công bố vào sáng ngày 11/03, giá vàng giao ngay đã tăng vọt 1,06% lên mức 5.192 USD/ounce, sau đó tiếp tục lên mức 5.204 USD/ounce. Điều đáng nói, mức tăng này diễn ra trong bối cảnh Công cụ FedWatch của CME cho thấy xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp sắp tới lên tới 99,4%. Con số này đã bác bỏ hoàn toàn luận điểm cho rằng vàng tăng giá nhờ kỳ vọng Fed nới lỏng chính sách tiền tệ. Thực tế, xác suất cắt giảm lãi suất thậm chí đã giảm một nửa so với ngày hôm trước và chỉ còn 1/5 so với một tuần trước đó.

Vậy điều gì thực sự thúc đẩy đà tăng này?
Câu trả lời là do cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran bước sang tuần thứ hai mà không có dấu hiệu hạ nhiệt như những tuyên bố trước đó từ Tổng thống Trump. Thực tế chiến trường đang diễn biến theo chiều hướng ngược lại.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tuyên bố Tehran sẽ là bên quyết định thời điểm kết thúc xung đột, trong khi Ngoại trưởng nước này bác bỏ khả năng quay lại đàm phán. Quân đội Mỹ đã tấn công gần 2.000 mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran kể từ ngày 28/02, và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth xác nhận Lầu Năm Góc đang tích cực xây dựng các phương án leo thang mới.
Hệ quả kinh tế đang lan rộng, tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz của Iran đã buộc Iraq phải cắt giảm sản lượng và khiến nhà máy lọc dầu lớn nhất của Saudi Arabia phải ngừng hoạt động, tạo ra một cú sốc nguồn cung trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Đợt điều chỉnh giảm nhẹ của vàng và bạc hôm thứ Hai do lo ngại về lạm phát đã nhanh chóng bị hấp thụ. Sự phục hồi đó là tín hiệu thực sự: nhu cầu trú ẩn an toàn không chỉ là một giao dịch nhất thời để đón đầu chính sách tiền tệ, mà là một sự dịch chuyển cơ cấu đang được củng cố bởi một cuộc xung đột có dấu hiệu ngày càng sâu rộng. Thị trường kim loại quý dường như đang định giá một kịch bản kéo dài hơn nhiều so với những gì mà Nhà Trắng kỳ vọng.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, những phân tích từ chuyên gia Rhona O'Connell của StoneX đưa ra một góc nhìn đối trọng đầy thận trọng. Trong một hội thảo gần đây, bà O'Connell nhấn mạnh rằng động lực thực sự cho đà tăng giá vàng nhiều năm qua không còn đơn thuần là lạm phát như truyền thống.
Bà chỉ ra rằng nếu tính theo đồng đô la thực, vàng chỉ vượt qua đỉnh lịch sử năm 1980 khi chạm ngưỡng 3.700 USD vào năm ngoái, nghĩa là nó thực sự đang hoạt động dưới mức kỳ vọng về mặt lạm phát. Thay vào đó, “sự bất ổn” mới là từ khóa quan trọng, bao trùm lên tất cả, từ địa chính trị cho đến các chính sách thuế quan khó lường.
Điều thú vị là theo bà O'Connell, “cú sốc Iran” thực tế chỉ tạo ra một đợt tăng khoảng 300 USD, một mức tăng khiêm tốn trên nền giá 5.000 USD, và nó không kéo dài. Lý do là bởi phần lớn “phần bù địa chính trị” cho khu vực này có thể đã được thị trường phản ánh từ trước. Các nhà đầu tư, cả bán lẻ lẫn tổ chức, đều đang chờ đợi các nhịp điều chỉnh để mua vào, và khi những nhịp điều chỉnh 200-300 USD không xảy ra, họ đã phải đầu hàng và tham gia thị trường. Bà cho rằng thị trường hiện tại, dù chưa quá đông đúc, nhưng đã đạt đến “khối lượng tới hạn”.

Tuy nhiên, rủi ro giảm giá lớn nhất, theo bà O'Connell, không đến từ xung đột vũ trang, mà từ một yếu tố ít được chú ý hơn: tính độc lập của Fed. Bà đặc biệt quan tâm đến phán quyết của Tòa án Tối cao trong vụ việc liên quan đến Lisa Cook.
Nếu tòa án ra phán quyết ủng hộ đơn kháng cáo của chính quyền, điều này sẽ làm xóa nhòa ranh giới phân chia quyền lực giữa hành pháp, lập pháp và tư pháp - một nguyên tắc nền tảng của Hiến pháp Mỹ. Hệ quả là những lo ngại về chính sách tiền tệ và sự ổn định của nó có thể gây ra một tác động cực lớn lên thị trường Kho bạc Mỹ. Đây là yếu tố mà bà sẽ theo dõi với một cặp kính lúp.
Không chỉ vàng, bạc cũng có một phiên giao dịch ấn tượng khi vượt xa “người chị em” của mình, tăng hơn 1,48%, chạm mức cao nhất trong ngày gần 90,00 USD trước khi đóng cửa ở mức 88,26 USD. Mức giá này đại diện cho sự tăng giá gần gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái. Đà tăng của bạc được hỗ trợ bởi cả nhu cầu đầu tư lẫn nhu cầu công nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động và đồng USD suy yếu.

Sự sụt giảm của đồng bạc xanh cũng là một yếu tố hỗ trợ quan trọng. Chỉ số đô la Mỹ đã chạm mức thấp nhất trong bốn tháng, giúp vàng trở nên hấp dẫn hơn đối với người mua nắm giữ các loại tiền tệ khác.
Các nhà giao dịch đang dồn sự chú ý vào báo cáo Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2 dự kiến được công bố trong tuần, với dự báo sẽ giảm nhẹ xuống 2,9% so với cùng kỳ. Nếu dữ liệu lạm phát cao hơn dự kiến, vàng có thể thấy nhu cầu mới như một tài sản phòng ngừa lạm phát, bất chấp những cảnh báo về việc thị trường đang ở vùng quá mua.
Kết hợp tất cả các yếu tố này, có thể thấy thị trường vàng hiện tại đang đứng trước những động lực trái chiều nhưng đều rất mạnh mẽ. Trong ngắn hạn, xung đột địa chính trị tại Trung Đông và những bất ổn từ chính sách thuế quan đang là ngọn gió đẩy giá vàng đi lên, bất chấp những cảnh báo về tình trạng quá mua.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư dài hạn, như Rhona O'Connell đã chỉ ra, cần đặc biệt theo dõi sát sao cuộc chiến giành ảnh hưởng lên chính sách tiền tệ tại Mỹ. Đó mới thực sự là yếu tố có thể định hình lại toàn bộ cục diện thị trường tài chính trong tương lai.