Stephen Miran cho rằng người Mỹ không "gánh chịu" quá nhiều trong cuộc chiến thương mại

Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Stephen Miran gần đây đã đưa ra tuyên bố gây tranh cãi rằng chính sách thuế quan của chính quyền Trump thực tế ít tác động tiêu cực hơn nhiều so với lo ngại ban đầu, và rằng người nước ngoài cùng các công ty của họ mới là những người chịu chi phí chính thay vì người tiêu dùng Mỹ.

Tuy nhiên, tuyên bố này mâu thuẫn trực tiếp với hàng loạt nghiên cứu kinh tế độc lập vừa được công bố, trong đó có phân tích từ Viện Nghiên cứu Kinh tế Thế giới Kiel (Đức) và Phòng Thí nghiệm Ngân sách Yale (Mỹ).

Tại một buổi xuất hiện ở Trường Kinh doanh Questrom thuộc Đại học Boston vào đầu tháng 2 năm 2026, Thống đốc Stephen Miran - người được Tổng thống Trump bổ nhiệm vào Hội đồng Thống đốc Fed - đã trình bày quan điểm trái chiều.

Ông nhấn mạnh rằng tác động của thuế quan đối với nền kinh tế thực tế “khá hạn chế”, đồng thời bác bỏ quan điểm phổ biến trong giới kinh tế cho rằng người Mỹ phải trả giá cho thuế quan thông qua giá cả cao hơn.

Lập luận cốt lõi của Miran xoay quanh vấn đề kế toán. Ông cho rằng trong dữ liệu thống kê, “trông có vẻ như một thực thể Mỹ đang gánh chịu gánh nặng, nhưng thực chất đó chỉ là công ty con tại Mỹ của một công ty nước ngoài”.

Các nghiên cứu độc lập quy mô lớn lại đưa ra kết luận hoàn toàn trái ngược. Nghiên cứu từ Viện Kiel (Đức) công bố tháng 1/2026, dựa trên phân tích hơn 25 triệu hồ sơ lô hàng, chỉ ra rằng 96% gánh nặng thuế quan được chuyển cho người mua Mỹ, trong khi các nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ hấp thụ khoảng 4%.

Cùng thời điểm, Báo cáo từ Phòng Thí nghiệm Ngân sách Yale (Mỹ) kết luận chi phí trung bình hàng năm lên tới khoảng 1.400 USD cho mỗi hộ gia đình. Nghiên cứu này cũng chỉ ra mức giá tiêu dùng tăng 1.3% trong ngắn hạn, tương đương tổn thất 1.751 USD cho hộ gia đình trung bình.

Ngoài khoản chi trực tiếp, thuế quan còn gây ra những tác động lan tỏa sâu rộng. Báo cáo của Yale Budget Lab ước tính thuế quan sẽ làm chậm tốc độ tăng trưởng GDP thực của Mỹ thêm 0.4 điểm phần trăm trong năm 2026.

Thị trường lao động cũng chịu ảnh hưởng với việc làm giảm khoảng 1.3 triệu lao động. Một phát hiện quan trọng khác là tính lũy thoái của thuế quan - các hộ gia đình thuộc nhóm thu nhập thấp nhất phải chịu gánh nặng tương đương 2.6% thu nhập sau thuế, trong khi nhóm thu nhập cao nhất chỉ chịu 0.8%.

Tính hợp pháp của các loại thuế quan được áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) hiện đang nằm trong tay chín thẩm phán Tòa án Tối cao.

Vụ việc đã được tranh luận vào ngày 5 tháng 11 năm 2025, nhưng cho đến nay (10/2/2026) phán quyết vẫn chưa được công bố. Thời điểm sớm nhất có thể công bố phán quyết là ngày 20 tháng 2 năm 2026 - ngày Tòa trở lại sau kỳ nghỉ đông.

Tổng thống Trump đã cảnh báo rằng một phán quyết bất lợi sẽ là “thảm họa”, trong khi các doanh nghiệp nhập khẩu đang nóng lòng chờ đợi để có thể yêu cầu hoàn trả hàng tỷ USD thuế đã nộp.

Bên cạnh những tranh cãi về kinh tế vĩ mô, thuế quan còn tạo ra những hiệu ứng phụ ít được biết đến. Thị trường trái phiếu hải quan (customs bonds) - công cụ bảo đảm thanh toán thuế quan nhập khẩu - đã bùng nổ cùng với sự leo thang của thuế suất.

Giá trị trái phiếu hải quan đã tăng từ 200% đến 500% trong một số trường hợp, với mức cao nhất lên tới 450 triệu USD cho các nhà nhập khẩu lớn.

Trên bình diện quốc tế, căng thẳng địa chính trị tiếp tục định hình chính sách thuế quan. Vào tháng 1/2026, chính quyền Trump đe dọa áp thuế quan bổ sung lên tám quốc gia châu Âu như một phần trong nỗ lực mua lại Greenland, làm dấy lên nghi ngờ về các thỏa thuận thương mại hiện có.

Sự khác biệt giữa tuyên bố của quan chức Fed Miran và kết quả từ các nghiên cứu độc lập phản ánh một cuộc tranh luận sâu sắc về bản chất và tác động của thuế quan trong nền kinh tế Mỹ.

Trong khi Miran lạc quan về tác động “khá hạn chế” của thuế quan, thì dữ liệu từ các viện nghiên cứu uy tín lại vẽ nên một bức tranh khác - nơi người tiêu dùng Mỹ đang gánh chịu phần lớn chi phí, nền kinh tế bị thu hẹp và việc làm bị mất đi.

Với phán quyết của Tòa án Tối cao sắp được công bố, tương lai của hệ thống thuế quan hiện tại vẫn còn bỏ ngỏ. Dù kết quả thế nào, những phân tích này đã làm sáng tỏ chi phí thực sự mà các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ đang phải trả trong cuộc chiến thương mại leo thang.