Mua bán Ngoại tệ, Vàng trái phép đối diện án phạt 400 triệu đồng và tịch thu tài sản

Một khung hình phạt mới, nghiêm khắc hơn bao giờ hết, sắp chính thức áp dụng cho các hoạt động ngoại hối và kinh doanh vàng trái phép tại Việt Nam, đánh dấu bước siết chặt quản lý của cơ quan chức năng nhằm ổn định thị trường tiền tệ và kim loại quý.

Bắt đầu từ ngày 9 tháng 2 năm 2026, Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ sẽ chính thức có hiệu lực, thiết lập một khung xử phạt hành chính chi tiết và mạnh tay đối với mọi hành vi vi phạm trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, đặc biệt là hoạt động ngoại hối và kinh doanh vàng.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất là mức phạt tiền có thể lên đến 250 triệu đồng đối với giao dịch ngoại tệ trái phép và 400 triệu đồng đối với vi phạm trong kinh doanh vàng, đi kèm với hình thức tịch thu toàn bộ số ngoại tệ, vàng vi phạm và các biện pháp ngăn chặn hoạt động như đình chỉ, thu hồi giấy phép. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo ra một cú “hích” mạnh, thay đổi toàn diện diện mạo của thị trường mua bán ngoại tệ và vàng tự do vốn còn nhiều “vùng xám”.

Chi tiết các mức xử phạt

Theo Điều 27 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP, các quy định xử phạt được phân loại rõ ràng theo giá trị giao dịch và tính chất vi phạm, thể hiện sự phân hóa và tính răn đe cao. Đối với cá nhân, việc đổi ngoại tệ với nhau với giá trị dưới 1.000 USD sẽ chỉ bị cảnh cáo trong lần đầu. Tuy nhiên, nếu tái phạm, dù giá trị giao dịch vẫn nằm dưới ngưỡng này, mức phạt đã có thể lên đến từ 10 đến 20 triệu đồng. Đây là một điểm mới đáng chú ý, nhấn mạnh vào việc xử lý nghiêm hành vi cố tình vi phạm nhiều lần.

Đối với các giao dịch có giá trị từ 1.000 USD đến dưới 10.000 USD nhưng không thực hiện đúng quy định tại các tổ chức được phép, mức phạt cũng sẽ nằm trong khung 10-20 triệu đồng. Nghị định cũng đề cập cụ thể đến các hành vi phức tạp hơn. Chẳng hạn, việc mở hoặc sử dụng tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài không đúng quy định có thể bị phạt lên đến 100 triệu đồng. Mức phạt tương tự cũng áp dụng cho các hành vi thanh toán, chuyển tiền sai mục đích; không nộp số ngoại tệ vượt tồn quỹ; hoặc đặc biệt là mua bán ngoại tệ có giá trị từ 100.000 USD trở lên giữa các cá nhân với nhau hoặc thực hiện giao dịch tại các tổ chức không được cấp phép.

Đối với các vi phạm có tính chất và mức độ nghiêm trọng hơn, mức phạt được đẩy lên cao hơn nữa. Hành vi cấp tín dụng hoặc trả nợ bằng ngoại tệ trong nước trái luật, hoặc tái phạm trong việc sử dụng tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài có thể khiến cá nhân/tổ chức đối mặt với mức phạt 150 triệu đồng. Trong khi đó, các hành vi như sử dụng vốn vay nước ngoài sai mục đích, không tuân thủ quy định về trạng thái ngoại tệ, hoặc thực hiện giao dịch ngoại tệ trái phép giữa tổ chức tín dụng và khách hàng sẽ bị phạt lên đến 200 triệu đồng.

Mức phạt tối đa 250 triệu đồng được áp dụng cho các hành vi được coi là đặc biệt nghiêm trọng, bao gồm: kinh doanh các sản phẩm phái sinh ngoại hối không có phép; xuất, nhập khẩu ngoại tệ tiền mặt trái quy định; và tiến hành các hoạt động ngoại hối khác mà không có giấy phép theo quy định của pháp luật. Đi kèm với phạt tiền, các hình thức xử phạt bổ sung cũng rất nặng nề, như tịch thu toàn bộ ngoại tệ liên quan đến vi phạm, đình chỉ hoạt động ngoại hối từ 3 đến 6 tháng, hoặc thậm chí thu hồi giấy phép trong những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm nhiều lần.

Thị trường Vàng với khung phạt lên đến 400 triệu đồng

Song song với lĩnh vực ngoại hối, hoạt động kinh doanh vàng cũng được siết chặt quản lý không kém thông qua Điều 28 của Nghị định này. Các mức phạt được quy định tỉ mỉ cho từng nhóm hành vi, với đỉnh điểm là 400 triệu đồng dành cho những vi phạm nghiêm trọng nhất.

Ở mức độ nhẹ, hành vi mua bán vàng miếng với tổ chức không có giấy phép hoặc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán sẽ bị cảnh cáo. Nếu tái phạm, mức phạt 10-20 triệu đồng sẽ được áp dụng. Tương tự, việc không thực hiện thanh toán mua bán vàng qua tài khoản ngân hàng như quy định cũng bị xử phạt trong khung này.

Các vi phạm về mặt hành chính, thủ tục trong kinh doanh vàng sẽ đối mặt với mức phạt cao hơn. Cụ thể, các hành vi như không niêm yết giá vàng, không báo cáo thay đổi mạng lưới kinh doanh, sản xuất vàng trang sức mà không công bố tiêu chuẩn hoặc không ghi nhãn, và sản xuất vàng miếng thiếu thông tin về khối lượng, hàm lượng sẽ bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.

Mức phạt từ 80 đến 100 triệu đồng được áp dụng cho hai nhóm hành vi: kinh doanh vàng miếng trái phép và mang vàng xuất, nhập cảnh sai quy định (không thuộc lĩnh vực hải quan đã được quản lý riêng). Đối với các vi phạm mang tính chất hệ thống hoặc vi phạm điều kiện kinh doanh cốt lõi, mức phạt còn nặng hơn nữa. Hành vi kinh doanh vàng miếng qua đại lý ủy nhiệm trái phép, không thực hiện đúng quy định về trạng thái vàng, xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu không đúng ngành nghề đăng ký, sản xuất và kinh doanh khi chưa đáp ứng đủ điều kiện, hoặc gia công vàng mà không có đăng ký sẽ bị phạt từ 140 đến 180 triệu đồng.

Nghị định cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm khắc đối với hành vi tái phạm trong một số lĩnh vực then chốt. Việc tái phạm trong kinh doanh vàng qua đại lý ủy nhiệm hoặc sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu không đúng mục đích ghi trong giấy phép sẽ dẫn đến mức phạt từ 200 đến 250 triệu đồng. Riêng hành vi sản xuất vàng miếng không đúng quy định về tiêu chuẩn, chất lượng sẽ bị xử phạt từ 250 đến 300 triệu đồng.

Nhóm vi phạm bị xem là nghiêm trọng nhất và phải chịu mức phạt cao nhất từ 300 đến 400 triệu đồng bao gồm: sản xuất, kinh doanh vàng miếng mà không có giấy phép; xuất nhập khẩu vàng trái phép; và kinh doanh các loại hình vàng khác khi chưa được cấp phép theo quy định. Ngoài việc nộp phạt tiền số lượng lớn, doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm còn có nguy cơ bị tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm, bị đình chỉ hoạt động mua bán vàng từ 6 đến 9 tháng, bị đình chỉ nhập khẩu vàng nguyên liệu từ 9 đến 12 tháng, hoặc bị thu hồi giấy phép kinh doanh vĩnh viễn nếu vi phạm ở mức độ đặc biệt nghiêm trọng.

Kết luận

Tác động trước mắt của nghị định có thể là sự thu hẹp đáng kể của các điểm mua bán ngoại tệ, vàng tự do không giấy phép. Dòng tiền có thể sẽ được dẫn dắt trở lại hệ thống ngân hàng chính thống, nơi các giao dịch được giám sát và báo cáo đầy đủ. Điều này góp phần tăng cường tính minh bạch và lành mạnh cho toàn bộ thị trường tài chính. Tuy nhiên, một số ý kiến cũng lưu ý về việc cần có lộ trình triển khai phù hợp và công tác tuyên truyền rộng rãi để người dân và doanh nghiệp hiểu rõ quy định mới, tránh tình trạng vi phạm không cố ý do thiếu hiểu biết.

Sự ra đời của Nghị định 340/2025/NĐ-CP với những chế tài xử phạt mạnh tay, lên đến hàng trăm triệu đồng và kèm theo hình thức tịch thu tài sản, đã gửi đi một thông điệp rõ ràng về quyết tâm của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước trong việc thiết lập kỷ cương, trật tự cho thị trường ngoại hối và kinh doanh vàng. Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm bảo vệ chủ quyền tiền tệ quốc gia, chống đầu cơ, tích trữ bất hợp pháp, đồng thời hướng đến một thị trường tài chính minh bạch, ổn định và phát triển bền vững.

Từ ngày 9/2/2026, mọi cá nhân và tổ chức tham gia vào các giao dịch liên quan đến ngoại tệ và vàng cần phải tuân thủ tuyệt đối các quy định của pháp luật, ưu tiên thực hiện thông qua các kênh chính thống được cấp phép để tránh những rủi ro và tổn thất tài chính không đáng có.