Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng xuống mức thấp kỷ lục 4.5-5%

Sáng ngày 5 tháng 3 năm 2026, tại kỳ họp thường niên của Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPC), Bắc Kinh đã công bố báo cáo công tác chính phủ với một con số gây chú ý đặc biệt. Mục tiêu tăng trưởng GDP cho năm 2026 được thiết lập trong khoảng 4,5% đến 5%. So với mục tiêu “khoảng 5%” được duy trì liên tục trong ba năm qua, mức mới này được Bloomberg đánh giá là tham vọng ít nhất kể từ năm 1991, không tính năm 2020 khi đại dịch buộc Bắc Kinh phải từ bỏ việc đặt ra một chỉ tiêu cụ thể.

Việc hạ mục tiêu diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang bước vào năm thứ tư đối mặt với giảm phát. Số liệu từ báo cáo cho thấy, dù GDP năm 2025 đạt mức tăng 5%, nhưng bức tranh tổng thể lại ảm đạm hơn nhiều. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2025 hầu như đi ngang, một tín hiệu rõ ràng cho thấy nhu cầu nội địa vẫn trì trệ. Sản xuất công nghiệp cũng cho thấy sự suy yếu khi chỉ số quản lý thu mua (PMI) sản xuất tháng 2 năm 2026 đã giảm xuống 49%, mức thấp mới trong bối cảnh ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, cho thấy nhu cầu suy giảm cả trong nước lẫn xuất khẩu.

Những con số chủ chốt khác trong báo cáo công tác năm 2026

Song song với mục tiêu tăng trưởng thấp hơn, chính phủ Trung Quốc vẫn giữ nguyên mục tiêu lạm phát ở mức “khoảng 2%”. Đây là lần thứ hai liên tiếp mức mục tiêu thấp nhất trong hơn hai thập kỷ này được đưa ra, và nó được giới phân tích coi như một “trần” hơn là mục tiêu cần đạt được, thừa nhận một cách ngầm định về sức cầu yếu ớt. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu về thị trường lao động cũng được giữ nguyên, với tỷ lệ thất nghiệp ở đô thị mục tiêu khoảng 5,5% và kỳ vọng tạo ra hơn 12 triệu việc làm mới trong năm nay.

Chính sách tài khóa và tiền tệ: “Lưỡng nan” giữa kích thích và kỷ luật

Để hỗ trợ nền kinh tế đạt được mục tiêu trong bối cảnh đầy thách thức, Bắc Kinh công bố sẽ duy trì mức bội chi ngân sách khoảng 4% GDP, ngang bằng với mức kỷ lục của năm 2024. Các gói kích thích tài khóa được giữ ở quy mô lớn nhưng không tăng thêm so với năm ngoái.

Cụ thể, chính phủ có kế hoạch phát hành 1.300 tỷ nhân dân tệ, khoảng 188,5 tỷ USD, trái phiếu kho bạc đặc biệt siêu dài hạn, cùng với 4.400 tỷ nhân dân tệ trái phiếu đặc biệt của chính quyền địa phương. Một phần nguồn vốn này sẽ được phân bổ cho chương trình trợ giá đổi hàng tiêu dùng, 250 tỷ NDT, và bổ sung vốn cho các ngân hàng thương mại nhà nước lớn, 300 tỷ NDT.

Về phía tiền tệ, Trung Quốc tái khẳng định sẽ duy trì chính sách “nới lỏng phù hợp” và sẵn sàng sử dụng các công cụ như giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR) và cắt giảm lãi suất khi cần thiết. Các nhà phân tích từ Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) cũng nhấn mạnh việc phát triển các công cụ chính sách tiền tệ cơ cấu mới và tốt hơn, có thể mở rộng quy mô khi cần.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là quy mô các gói kích thích tài khóa này hầu như không thay đổi so với năm trước. Các chuyên gia từ Economist Intelligence Unit nhận định, điều này cho thấy một cách tiếp cận thận trọng, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng thực tế hơn là một chiến dịch bơm tiền ồ ạt.

Cuộc chiến chất lượng: Sự dịch chuyển chiến lược

Giới quan sát cho rằng việc hạ mục tiêu tăng trưởng không đơn thuần chỉ là phản ứng trước những khó khăn trước mắt, mà còn phản ánh một sự thay đổi sâu sắc hơn trong tư duy kinh tế của giới lãnh đạo Trung Quốc.

Tianchen Xu, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit, nhận định với hãng tin AP rằng mục tiêu này khá thực tế và là một bước chuyển xa hơn từ tư duy “số lượng lên hàng đầu” sang tư duy “chất lượng lên hàng đầu”. Theo ông, Bắc Kinh không nhất thiết coi tốc độ tăng trưởng cao là một điều tốt, bởi nó có thể khuyến khích các quan chức địa phương thổi phồng tăng trưởng bằng các dự án “voi trắng”, nghĩa là các công trình đầu tư tốn kém nhưng ít giá trị kinh tế, và thao túng số liệu.

Quan điểm này được nhấn mạnh thêm trong chính báo cáo công tác, khi khẳng định nhu cầu “chừa ra một số khoảng trống cho điều chỉnh cơ cấu, phòng ngừa rủi ro và cải cách trong năm mở đầu của kỳ kế hoạch 5 năm này, để tạo nền tảng vững chắc cho hiệu suất tốt hơn trong những năm tới”. Điều này cho thấy ưu tiên hàng đầu hiện nay là ổn định và giải quyết các vấn đề cơ cấu như nợ của chính quyền địa phương, sự trì trệ của thị trường bất động sản và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Các dữ liệu cho thấy đầu tư tài sản cố định năm 2025 đã giảm 3,8% - mức giảm hàng năm đầu tiên trong nhiều thập kỷ, dẫn đầu là sự sụt giảm mạnh 17,2% trong lĩnh vực bất động sản. Đầu tư sản xuất và cơ sở hạ tầng cũng chỉ cải thiện nhẹ trong khi đầu tư bất động sản tiếp tục giảm sâu theo số liệu tháng 11/2025.

Bối cảnh địa chính trị và thương mại căng thẳng

Kỳ họp lưỡng hội năm nay diễn ra trong bối cảnh địa chính trị phức tạp chưa từng có. Các nhà phân tích từ Bloomberg chỉ ra rằng các hoạt động quân sự của Mỹ ở Venezuela và Iran đã đặt Bắc Kinh vào một vị thế khó khăn khi theo đuổi chủ nghĩa đa phương. Trong khi đó, báo cáo công tác cũng thẳng thắn thừa nhận rằng “chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do đang bị đe dọa nghiêm trọng”.

Xuất khẩu, vốn là điểm sáng giúp Trung Quốc đạt mục tiêu tăng trưởng 5% trong năm 2025 với thặng dư thương mại kỷ lục 1.190 tỷ USD , đang phải đối mặt với những cơn gió ngược mạnh mẽ. Các chuyên gia của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) cũng đã cảnh báo về sự sẵn sàng ứng phó với mọi diễn biến của tỷ giá, nhấn mạnh cam kết giữ ổn định tỷ giá đồng nhân dân tệ và tránh các cú sốc mất giá.

Các lệnh trừng phạt thương mại từ Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ảnh hưởng đến xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ, buộc nước này phải đa dạng hóa thị trường sang châu Âu và Đông Nam Á. Một báo cáo của chứng khoán Yuekai Securities cho thấy dù xuất khẩu năm 2025 tăng trưởng 5%, nhưng dự báo cho năm 2026 chỉ còn 4% do tăng trưởng thương mại toàn cầu chậm lại và các rào cản thương mại tiềm ẩn.

Bên cạnh đó, cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông cũng làm dấy lên lo ngại về chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Trump tới Trung Quốc vào cuối tháng này, nơi ông dự kiến sẽ gặp lãnh đạo Trung Quốc để thảo luận về một loạt vấn đề bao gồm thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và Đài Loan.

Tóm lại, việc Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng xuống 4,5-5% cho năm 2026 là một sự điều chỉnh mang tính chiến lược và thực tế. Nó phản ánh sự thừa nhận rõ ràng về những thách thức chồng chéo từ bên trong như giảm phát, khủng hoảng bất động sản, nợ địa phương, đến bên ngoài như chiến tranh thương mại và bất ổn địa chính trị.

Đồng thời, nó cũng báo hiệu một sự chuyển hướng dài hạn, nơi chất lượng tăng trưởng và ổn định kinh tế được đặt lên trên mục tiêu tăng trưởng nhanh bằng mọi giá. Với ngân sách kích thích được giữ ở mức cao kỷ lục nhưng không tăng thêm, và cam kết tiếp tục nới lỏng tiền tệ có chọn lọc, Bắc Kinh dường như đang đi trên một lằn ranh mong manh giữa việc hỗ trợ nền kinh tế trước mắt và theo đuổi các cải cách cơ cấu cần thiết cho tương lai.