Việc làm Úc tăng vọt, tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4.1%, tín hiệu RBA sắp tăng lãi suất?

Sáng 22/01/2026, Cục Thống kê Úc (ABS) công bố số liệu lao động tháng 12/2025 với kết quả gây chấn động: tỷ lệ thất nghiệp giảm mạnh về 4.1% cùng với mức tăng 65.200 việc làm mới, vượt xa mọi dự báo.

Những con số mạnh mẽ này không chỉ phản ánh sức chịu đựng bất ngờ của nền kinh tế mà ngay lập tức làm đảo chiều kỳ vọng thị trường, đẩy đồng AUD lên cao nhất 15 tháng và đặt ra câu hỏi cấp bách: Liệu Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) có buộc phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát trong bối cảnh thị trường lao động vẫn cực kỳ chặt chẽ?

Phân tích toàn diện báo cáo lao động tháng 12

Theo số liệu chính thức đã điều chỉnh theo mùa từ ABS, thị trường lao động Úc trong tháng 12/2025 đã có bước nhảy vọt ấn tượng. Tỷ lệ thất nghiệp giảm 0.2 điểm phần trăm, từ 4.3% xuống còn 4.1%, mức thấp nhất trong vòng 7 tháng qua và thấp hơn đáng kể so với dự báo trung bình của các nhà phân tích là 4.4%.

Sự sụt giảm này không đơn thuần do ít người tìm việc, mà chủ yếu đến từ làn sóng tuyển dụng mạnh mẽ. Tổng số việc làm mới được tạo ra là 65.200, một con số áp đảo so với kỳ vọng chỉ khoảng 28.000-30.000.

Đi sâu vào cơ cấu, chất lượng của đợt bùng nổ việc làm này càng đáng chú ý. Phần lớn sự tăng trưởng đến từ việc làm toàn thời gian, với mức tăng 54.800 vị trí, trong khi việc làm bán thời gian tăng thêm 10.400. Điều này đánh dấu sự phục hồi rõ rệt sau tháng 11 với mức sụt giảm 28.700 việc làm (số liệu đã điều chỉnh), và đưa tổng số người có việc làm lên mức kỷ lục mới: 14.684.100 người.

Các chỉ số hỗ trợ khác cũng đồng loạt cải thiện, củng cố cho bức tranh lạc quan. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động tăng nhẹ từ 66.6% lên 66.7%, cho thấy sự tự tin của người dân khi quay lại thị trường tìm kiếm cơ hội.

Tổng số giờ làm việc trên toàn quốc tăng thêm 8 triệu giờ, đạt 2,001 triệu giờ, phản ánh cường độ hoạt động kinh tế thực tế đang tăng lên. Đặc biệt, tỷ lệ thiếu việc làm (underemployment rate) giảm mạnh từ 6.2% xuống còn 5.7%, cho thấy không chỉ có thêm việc làm mới, mà những người đang làm việc cũng có cơ hội làm đủ giờ hơn, từ đó hỗ trợ thu nhập và sức tiêu dùng.

Để có cái nhìn ổn định và dài hạn hơn, ABS khuyến nghị tham khảo thêm chuỗi dữ liệu xu hướng (trend). Theo đó, tỷ lệ thất nghiệp xu hướng giảm nhẹ xuống 4.2%, với mức tăng việc làm là 24.800 người.

Dù các con số này điều hòa hơn, chúng vẫn cùng chỉ ra một hướng đi tích cực: thị trường lao động Úc vẫn giữ được sức bền đáng kể, dù tốc độ tăng trưởng việc làm hàng năm đã chậm lại từ mức cao trước đó xuống còn 1.1%.

Phân tích theo khu vực địa lý tiết lộ sự tăng trưởng không đồng đều. Ở chuỗi số liệu đã điều chỉnh theo mùa, Western Australia dẫn đầu với mức tăng việc làm lên tới 1.6%, tiếp theo là South Australia (0.8%) và Queensland (0.4%). Ngược lại, Victoria ghi nhận giảm nhẹ 0.1%.

Tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất thuộc về Lãnh thổ Thủ đô Úc (ACT) ở mức 3.5%, trong khi Western Australia và Queensland cũng chỉ ở mức 3.9%. Sự khác biệt này phản ánh rõ cấu trúc kinh tế đa dạng giữa các bang, với những khu vực giàu tài nguyên tiếp tục được hưởng lợi.

Áp lực lạm phát và bài toán hóc búa của RBA

Báo cáo lao động mạnh mẽ này xuất hiện trong một bối cảnh kinh tế vĩ mô đầy thử thách, nơi lạm phát vẫn là mối quan ngại số một. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 11/2025 được ghi nhận ở mức 3.4%, dù đã giảm so với đỉnh 3.8% của tháng 10, nhưng vẫn nằm ngoài mục tiêu dài hạn 2-3% của RBA và có dấu hiệu phục hồi trong quý cuối năm 2025.

Trong khi đó, động lực tăng trưởng kinh tế tổng thể lại cho thấy dấu hiệu chậm lại. Báo cáo từ tổ chức nghiên cứu độc lập Roy Morgan, sử dụng phương pháp luận khác, đưa ra một góc nhìn thận trọng.

Họ ước tính số người thất nghiệp và thiếu việc làm thực tế ở Úc trong tháng 12 lên tới 3.46 triệu người, tương đương 21.5% lực lượng lao động. Roy Morgan chỉ ra rằng việc làm bán thời gian đang ở mức cao kỷ lục, trong khi việc làm toàn thời gian lại sụt giảm so với cùng kỳ năm trước, đặt ra câu hỏi về chất lượng việc làm và năng suất lao động.

Trước thời điểm công bố số liệu, đa phần dự báo của chuyên gia nghiêng về việc RBA có thể bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất vào đầu năm 2026 để hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, sức mạnh bất ngờ của thị trường lao động, đặc biệt là tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp 4.1%, đã hoàn toàn đảo ngược cục diện này.

Một thị trường lao động chặt chẽ đồng nghĩa với áp lực tăng lương liên tục, từ đó có thể tiếp tục thúc đẩy lạm phát trong lĩnh vực dịch vụ – vốn là điểm nóng khó kiểm soát nhất hiện nay.

Phản ứng tức thì từ nội bộ và các chuyên gia

Phản ứng của thị trường tài chính toàn cầu diễn ra ngay lập tức và rõ ràng. Đồng Đô la Úc (AUD) tăng vọt, đạt mức cao nhất trong 15 tháng so với đồng USD. Sự tăng giá mạnh này phản ánh kỳ vọng mới của giới đầu tư: thay vì nới lỏng, RBA giờ đây có thể phải thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa.

Các hãng tin tài chính lớn và tổ chức nghiên cứu nhanh chóng điều chỉnh dự báo. Theo Reuters, dữ liệu việc làm “thổi bay” mọi dự báo và đẩy xác suất thị trường dành cho một quyết định tăng lãi suất của RBA tại cuộc họp tháng 2/2026 lên trên 50%.

Bloomberg cũng nhấn mạnh rằng sự tăng trưởng việc làm mạnh mẽ làm tăng khả năng RBA phải hành động để kiềm chế lạm phát. Các nhà kinh tế tại UBS thậm chí dự báo trực tiếp khả năng tăng lãi suất vào tháng 2, trong khi Capital Economics thừa nhận con số 65.200 việc làm đã vượt xa cả dự báo của họ lẫn đồng thuận chung của thị trường.

Các nhà kinh tế tại Ngân hàng Quốc gia Úc (NAB) dự báo RBA có thể thực hiện hai lần tăng lãi suất, mỗi lần 0.25%, vào tháng 2 và tháng 5/2026. Trong khi đó, Ngân hàng Thịnh vượng Chung (CBA) kỳ vọng một lần tăng vào tháng 2.

Thị trường kỳ hạn phản ánh kỳ vọng lãi suất có thể được đẩy lên 3.85% vào tháng 6 và duy trì ở mức đó cho đến hết năm. Tuy nhiên, Westpac và một số tổ chức khác lưu ý đến thực tế rằng dù dữ liệu tháng 12 rất mạnh, tăng trưởng việc làm hàng năm đã chậm lại đáng kể từ mức 3.5% xuống còn 1.1%, cho thấy xu hướng nền tảng có phần điều hòa hơn.

Từ phía nội bộ, Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers bày tỏ sự lạc quan, coi đây là minh chứng cho sự kiên cường của thị trường lao động Úc. Ông nhấn mạnh rằng dưới chính phủ Lao động, hơn 1.2 triệu việc làm mới đã được tạo ra, với hơn 80% trong số đó đến từ khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, giới phân tích độc lập và tư nhân có cái nhìn đa chiều và thận trọng hơn. Báo cáo của công ty tư vấn Pitcher Partners chỉ ra rằng chi tiêu công vẫn đóng vai trò như một “tấm đệm” quan trọng cho tăng trưởng và việc làm, đồng thời cũng là yếu tố gây áp lực lạm phát. Họ dự báo tăng trưởng GDP sẽ cải thiện dần lên 2.25% trong các năm 2025/26 và 2026/27, được hỗ trợ bởi thị trường lao động chặt chẽ.

Một quan điểm đáng chú ý khác đến từ Giám đốc điều hành Roy Morgan, bà Michele Levine. Bà cảnh báo rằng “thị trường lao động trì trệ - với không có việc làm toàn thời gian ròng nào được tạo ra trong năm qua - cho thấy mức năng suất thấp trong nền kinh tế đang kìm hãm tăng trưởng”. Bà đề xuất giải pháp cắt giảm chi tiêu công để giảm áp lực lạm phát, từ đó tạo không gian cho RBA có thể hạ lãi suất và kích thích tăng trưởng kinh tế thực sự.

Các chuyên gia từ Oxford Economics cũng đồng tình với quan điểm thận trọng, cảnh báo rằng nếu tỷ lệ thất nghiệp không tăng lên như dự kiến, RBA sẽ buộc phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, thậm chí là tăng lãi suất, để đảm bảo lạm phát được kiểm soát.

Triển vọng và những rủi ro phía trước

Nhìn về tương lai, Kho bạc Úc dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng nhẹ lên khoảng 4.5% vào cuối năm 2026, phản ánh sự điều hòa dần của thị trường. Tăng trưởng việc làm được kỳ vọng duy trì ở mức tích cực nhưng vừa phải, vào khoảng 1.25% trong năm 2025/26 và 1.5% trong năm 2026/27.

Một số lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tiếp tục dẫn dắt nhu cầu lao động. Làn sóng đầu tư phi khai thác mỏ, đặc biệt vào công nghệ thông tin, phần mềm và cơ sở hạ tầng dữ liệu, dự kiến đạt mức kỷ lục vào năm 2026/27.

Ngành năng lượng tái tạo cũng đang bước vào giai đoạn xây dựng đỉnh điểm với đường ống dự án trị giá khoảng 170 tỷ đô la Úc, hứa hẹn tạo ra hàng nghìn việc làm mới trong các lĩnh vực kỹ thuật và xây dựng tại các thị trường khu vực.

Tuy nhiên, những rủi ro vẫn hiện hữu rõ ràng. Lĩnh vực tài nguyên, trụ cột xuất khẩu, có thể đối mặt với áp lực khi giá quặng sắt dự kiến giảm khoảng 20% trong năm 2026. Quan trọng hơn, lạm phát dai dẳng và mức chi tiêu công cao tiếp tục là hai yếu tố then chốt có thể buộc RBA phải duy trì hoặc thắt chặt chính sách tiền tệ lâu hơn, từ đó gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế và khả năng chống chịu của thị trường lao động trong trung hạn.

Kết luận

Báo cáo lao động tháng 12/2025 của Úc đã vẽ nên một bức tranh kinh tế phức tạp với những mảng sáng tối đan xen rõ rệt.

Một mặt, sự bùng nổ của 65.200 việc làm mới và tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4.1% là những tín hiệu không thể phủ nhận về sức sống và khả năng phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế. Mặt khác, chính sức mạnh đó lại đặt các nhà hoạch định chính sách vào thế tiến thoái lưỡng nan: giữa việc tiếp tục chống lạm phát bằng chính sách thắt chặt hoặc thậm chí tăng lãi suất, và nguy cơ làm nguội lạnh đà tăng trưởng đang manh nha.

Kết quả này khiến cuộc họp sắp tới của RBA vào đầu tháng 2/2026 trở nên cực kỳ quan trọng và khó lường. Dữ liệu lạm phát quý 4/2025 sắp được công bố sẽ là mảnh ghép cuối cùng quyết định động thái của ngân hàng trung ương.

Đối với các nhà đầu tư, thông điệp rõ ràng là cần chuẩn bị cho một môi trường lãi suất có thể cao hơn và kéo dài hơn dự kiến, với đồng AUD được hưởng lợi trong ngắn hạn từ chênh lệch lãi suất. Tuy nhiên, về dài hạn, sức khỏe của nền kinh tế Úc vẫn phụ thuộc vào khả năng cải thiện năng suất lao động và định hướng lại cơ cấu chi tiêu công, những yếu tố then chốt cho sự tăng trưởng bền vững.