Đồng USD tiếp tục xu hướng suy yếu năm 2026: Điều chỉnh tất yếu hay khởi đầu cho sự đánh mất vị thế?

Năm 2026 mở ra với một dự báo rõ ràng từ giới chuyên gia: đồng đô la Mỹ (USD) sẽ tiếp tục con đường điều chỉnh giảm giá. Tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Kinh tế Mỹ (AEA) ở Philadelphia và trong cuộc phỏng vấn với Central Bank Central, giáo sư Kenneth Rogoff – nhà kinh tế học hàng đầu của Đại học Harvard và cựu kinh tế trưởng IMF – đã đưa ra nhận định rằng đồng bạc xanh có thể giảm thêm 5% đến 6% trong năm nay.

Đây được xem là sự tiếp nối của đợt sụt giảm khoảng 7% đến 9% đã diễn ra vào cuối năm 2025, phù hợp với dự báo trước đó trong cuốn sách bán chạy “My Dollar, Your Problem” của ông.

Dù vậy, Rogoff cùng nhiều chuyên gia khẳng định rằng sự suy yếu về giá trị này không đồng nghĩa với việc USD đánh mất vị thế đồng tiền dự trữ toàn cầu chủ chốt, một vị thế vẫn được củng cố bởi mạng lưới tài chính, sức mạnh quân sự và sự thiếu vắng một đối thủ cạnh tranh thực sự.

Bối cảnh của một chu kỳ suy yếu được báo trước

Theo phân tích của Kenneth Rogoff, sự suy yếu của USD không phải là một cú sốc bất ngờ mà là kết quả của một xu hướng dài hạn và sự điều chỉnh cần thiết sau một đợt tăng giá kéo dài. Ông chỉ ra rằng đồng đô la trên thực tế đã đạt đỉnh điểm từ khoảng một thập kỷ trước. Trước cả khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử, nhiều chỉ số then chốt như tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối toàn cầu hay đồng tiền được các ngân hàng trung ương lựa chọn để neo giữ giá trị, đều cho thấy một xu hướng suy giảm nhẹ nhưng rõ rệt.

Sự mất giá khoảng 7-9% trong năm 2025 được Rogoff mô tả là một sự “đảo chiều tất yếu”, minh họa cho quy luật của thị trường ngoại hối: giống như một thương nhân giàu kinh nghiệm, thị trường có xu hướng đẩy một đồng tiền đi theo một hướng một cách dai dẳng cho đến khi nó đột ngột đảo chiều. Đến đầu tháng 1/2026, chỉ số US Dollar Index (DXY) dao động quanh mức 98-99, phản ánh mức giảm đáng kể so với đỉnh cao đa niên trước đó.

Các yếu tố thúc đẩy

Sự suy yếu dự kiến của USD trong năm 2026 chịu tác động từ một tổ hợp phức tạp của các yếu tố nội sinh và ngoại sinh. Rogoff nhấn mạnh rằng chính sách thương mại và thuế quan của chính quyền Trump là một trong những rủi ro rõ ràng nhất. Ông trích dẫn nghiên cứu của cựu sinh viên Tariq Hassan cho thấy, nếu thuế quan vượt quá ngưỡng 25%, sẽ thúc đẩy các quốc gia chuyển hướng sang sử dụng đồng euro.

Rogoff lập luận rằng việc dựng lên “một bức tường thuế quan đủ lớn” về cơ bản sẽ làm suy yếu khả năng tích hợp tài chính của Mỹ với phần còn lại của thế giới, từ đó làm xói mòn một trụ cột quan trọng cho vị thế đồng tiền thống trị.

Bên cạnh đó, mối quan ngại về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng là một yếu tố gây áp lực. Rogoff nhận định rằng “trong vòng một hoặc hai năm nữa, nó sẽ là Fed của Trump”. Ông cho biết dù đã từng lo ngại về áp lực chính trị lên Fed dưới thời chính quyền Biden và Harris thông qua việc mở rộng sứ mệnh (mission creep) sang các vấn đề như bất bình đẳng và môi trường, thì với Trump, ảnh hưởng sẽ trực tiếp và mạnh mẽ hơn.

Việc đề cử chủ tịch Fed mới vào tháng 5/2026 được xem là một điểm then chốt có thể định hình chính sách tiền tệ và tác động đến niềm tin vào đồng USD.

Trên bình diện quốc tế, động thái “phi đô la hóa” có chủ đích từ Trung Quốc đang tạo thành một làn sóng ngầm. Rogoff giải thích rằng một phần quan trọng tạo nên sự thống trị trước đây của USD chính là việc Trung Quốc neo chặt đồng tiền của mình vào đồng bạc xanh, biến khu vực châu Á, nơi chiếm tới 30-40% nền kinh tế toàn cầu, thành một khối dollar mạnh mẽ.

Giờ đây, vì các lý do kinh tế vĩ mô và an ninh chiến lược, đặc biệt là sau các biện pháp trừng phạt tài chính mà Mỹ áp đặt lên Nga, Trung Quốc đang chủ động đa dạng hóa và giảm sự phụ thuộc. Xu hướng này được các tổ chức như J.P. Morgan ghi nhận, khi tỷ trọng của USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã giảm xuống khoảng 56-58%, mức thấp nhất trong hai thập kỷ.

Tuy nhiên, Rogoff cũng chỉ ra những yếu tố hỗ trợ cho USD từ chính quyền Trump. Việc dồn lực phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) được ông đánh giá là một di sản tích cực tiềm năng, dù đi kèm với cảnh báo về sự thiếu vắng các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và an toàn. Hơn nữa, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của sức mạnh quân sự: “Nếu muốn là đồng tiền thống trị, bạn phải là một trong những cường quốc quân sự hàng đầu”.

Chính sách cứng rắn (hard power) của Trump, theo Rogoff, mang lại cho Mỹ đòn bẩy đàm phán quan trọng trong việc định hình các thể chế tài chính toàn cầu như IMF.

Sự trỗi dậy của Stablecoin và thách thức từ không gian kỹ thuật số

Một chiều kích mới (new dimension) trong cuộc thảo luận về tương lai của USD đến từ sự phát triển của tiền điện tử, đặc biệt là stablecoin. Rogoff gọi stablecoin là “ứng dụng then chốt” (killer app) của tiền mã hóa. Ông phân tích chi tiết về Đạo luật GENIUS (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins) được thông qua với sự ủng hộ lưỡng đảng vào tháng 7/2025.

Đạo luật này tạo ra một khuôn khổ pháp lý liên bang, đối xử stablecoin tương tự như đô la kỹ thuật số, với mức độ minh bạch được thiết kế để song hành với tiền mặt. Tuy vậy, Rogoff chỉ ra một nghịch lý: dù được quy định, stablecoin hiện nay vẫn khó truy vết hơn nhiều so với các giao dịch chuyển khoản điện tử truyền thống, khiến chúng trở thành công cụ tiềm năng cho nền kinh tế ngầm, được ước tính chiếm khoảng 20% hoạt động kinh tế toàn cầu.

Rogoff cũng tiết lộ rằng Nga và Trung Quốc đã sử dụng stablecoin để né tránh các biện pháp trừng phạt của phương Tây. Trong tương lai, ông dự đoán sẽ có nhiều quy định chặt chẽ hơn để đưa stablecoin tiến gần hơn đến mô hình của tiền số ngân hàng trung ương (CBDC), nhằm bảo vệ hiệu lực của các công cụ chính sách đối ngoại của Mỹ.

Triển vọng của các đồng tiền lớn khác và thị trường mới nổi

Trong bối cảnh USD suy yếu, triển vọng của các đồng tiền chính khác cũng được định hình lại. Rogoff dự báo đồng yên Nhật (JPY), vốn bị định giá thấp nghiêm trọng, có khả năng tăng giá mạnh 15% đến 20% trong vòng 2-3 năm tới. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) sẽ phải hết sức thận trọng trong việc nâng lãi suất do hệ thống tài chính nước này đã tích lũy lượng lớn nợ chính phủ trong thời kỳ lãi suất cực thấp kéo dài.

Đối với châu Âu, Rogoff đưa ra một nhận định sắc sảo khi so sánh khu vực này giống như “một California mà không có Hollywood hay công nghệ”. Ông cho rằng châu Âu đang đối mặt với những thách thức cơ bản về năng lượng, quốc phòng và tăng trưởng, cần một sự thay đổi mạnh mẽ. Dù vậy, ông tỏ ra lạc quan một cách thận trọng, trích dẫn câu nói nổi tiếng: “Họ sẽ làm điều đúng đắn sau khi đã thử mọi thứ khác”.

Sự phân hóa chính sách tiền tệ, với Fed có xu hướng nới lỏng còn Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) thận trọng hơn, được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đồng euro trong năm 2026.

Với các thị trường mới nổi, sự suy yếu của USD thường là một tín hiệu tích cực, giúp giảm bớt áp lực nợ ngoại tệ và thu hút dòng vốn đầu tư. Các chiến lược “carry trade” – vay USD lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao ở các nền kinh tế mới nổi – có thể trở nên hấp dẫn hơn. Các tổ chức như JPMorgan và Bank of America đánh giá tích cực triển vọng của đồng real Brazil và một số đồng tiền châu Á trong bối cảnh này.

Vị thế dự trữ

Xuyên suốt phân tích của mình, Rogoff luôn tách biệt giữa giá trị giao dịch của đồng USD và vai trò của nó với tư cách là đồng tiền dự trữ và phương tiện thanh toán toàn cầu. Ông khẳng định dù euro và nhân dân tệ sẽ giành được thêm thị phần, USD vẫn giữ vị trí dẫn đầu áp đảo.

Sự thống trị này không chỉ nằm ở khối lượng giao dịch mà còn ở hệ thống thông tin tài chính khổng lồ chảy qua các ngân hàng và cơ quan quản lý Mỹ – một lợi thế địa chính trị mà Trung Quốc và nhiều quốc gia khác đang tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc.

Các sự kiện địa chính trị như việc Mỹ can thiệp vào tình hình Venezuela đầu năm 2026, mà Rogoff đề cập trong cuộc phỏng vấn, chỉ càng củng cố nhận thức về sức mạnh này và thúc đẩy các nước tìm kiếm sự độc lập về tài chính.

Tóm lại, triển vọng năm 2026 của đồng đô la Mỹ được vẽ nên bởi những nét đối lập: một mặt là áp lực giảm giá từ chính sách nội địa và xu hướng đa dạng hóa toàn cầu, mặt khác là sức mạnh cố hữu từ hệ thống tài chính và vị thế địa chính trị. Kenneth Rogoff, cùng với nhiều chuyên gia từ các tổ chức như Deutsche Bank và Morgan Stanley, cũng dự báo USD giảm khoảng 5%, đã chỉ ra một con đường điều chỉnh nhưng không sụp đổ.

Đối với các nhà đầu tư và chính phủ trên toàn thế giới, năm 2026 sẽ là một năm cần theo sát các biến động chính sách của Fed, diễn biến chiến tranh thương mại và những bước tiến trong hành trình số hóa tiền tệ, bởi tất cả đều là những mảnh ghép quan trọng định hình số phận của đồng bạc xanh trong tương lai.